kant

Uit WikiWoordenboek
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • kant
Woordherkomst en -opbouw
  • Vermoedelijk via het Oudfranse chant te herleiden tot het Latijnse cant[h]us, "velg".[1] In de betekenis van ‘zijde, rand’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1248 .[2] In de betekenis van ‘weefsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1617. [2]
2,3 enkelvoud meervoud
naamwoord kant kanten
verkleinwoord kantje kantjes

Zelfstandig naamwoord

kant

  1. o, (textiel) een vorm van vlechtwerk gemaakt van dunne linnen of katoenen draden
    • Het kant op de rok was netjes afgewerkt. 
  2. m richting
    • De juiste kant werd aangegeven op het bord. 
     Waakzaam schoten mijn ogen alle kanten op, speurend naar verborgen slangen in het struikgewas.[3]
  3. m zijde
    • Een vel papier heeft twee kanten. 
    • Het is de vraag van welke kant je dat bekijkt. 
     `Van Sinterklaas tot Sintemaarten' is bestemd voor Nederland en Vlaanderen. Wij hopen van harte dat het boek, mede door de grote toewijding waarmee Otto Dicke het heeft geïllustreerd, met vreugde gebruikt zal worden. Niet alleen voor de jeugd, in gezin en school, maar ook door alleenstaanden en zieken. Kortom: allen die zich willen verdiepen in de 'feestelijke' kant van het leven.[4]
     De hele dag was het vriendelijk en rustig weer geweest, maar nu kwam er vanaf de andere kant van de berg een zwaar onweer op me af dat om de paar seconden fel oplichtte.[3]
  4. o (kleur) de kleur van de onder [1] genoemde stof hebbend
    • Heeft u die ook in het kant? 
Synoniemen
Hyponiemen
Afgeleide begrippen
Verwante begrippen
Uitdrukkingen en gezegden
Manier om aan te geven dat men ook tegenovergesteld over iets kan denken, dat er een zaak meerdere aspecten zitten
  • Aan de kant zetten
Iemand of iets niet meer raadplegen of gebruiken
  • Dat raakt kant noch wal.
Dat is onzin, dat is volstrekt onhoudbaar
  • De liefde kan niet van één kant komen.
Als je samen iets doet, zal ieder afzonderlijk moeten bijdragen
  • Een dubbeltje op zijn kant
Een gevaarlijke situatie die nog net goed is opgelopen
  • Het gras aan de andere kant van de heuvel is altijd groener.
Men denkt vaak dat anderen geen problemen hebben, als men die zelf wel heeft
  • Iemand van kant maken
Iemand doden
  • Iets over zijn kant laten gaan
Zich ergens niets van aantrekken
  • De kantjes eraf lopen
Niet zijn best doen voor iets, slecht werk afleveren
  • De scherpste kantjes ervanaf halen
De meest harde, pijnlijke aspecten van iets (bijv. een maatregel) verzachten
  • Geen kant op kunnen
Geen uitweg meer hebben
 Een kleine groep boeren blokkeert woensdagochtend opnieuw een distributiecentrum van ALDI in Drachten. Eén van de ALDI-vrachtwagens buiten de hekken kon door drie trekkers geen kant meer op.[5]
Anagrammen
Vertalingen
stellend vergrotend overtreffend
onverbogen kant kanter kantst
verbogen kante kantere kantste
partitief kants kanters -

Bijvoeglijk naamwoord

Woordherkomst en -opbouw
  • Mogelijk uit het Nederduits, als equivalent van het voltooid deelwoord gekant[6]

kant [7]

  1. met goed haakse, rechte zijden
     Dit zijn rechte balken van eikenhout met daaraan kant gezaagde planken.[8]
  2. in orde
  3. (spreektaal) (in het Noorden van Nederland, als extra bevestiging) echt, waarachtig
  4. kloek, stevig (vooral gezegd over mannen)
Uitdrukkingen en gezegden
  • Kant en klaar
Geschikt om onmiddellijk te gebruiken

Werkwoord

vervoeging van
kanten

kant

  1. enkelvoud tegenwoordige tijd van kanten
  2. gebiedende wijs van kanten

Gangbaarheid

98 % van de Nederlanders;
100 % van de Vlamingen.[9]

Meer informatie


Verwijzingen

  1. kant op website: Etymologiebank.nl
  2. 2,0 2,1 "kant" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
  3. 3,0 3,1 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers op Wikipedia
  4. Marijke van Raephorst op Wikipedia “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat op Wikipedia, p. 7
  5. Bronlink geraadpleegd op 6 juli 2022 Weblink bron “Trekkers zetten ALDI-vrachtwagen klem in Drachten” (6 juli 2022), NU.nl
  6. kant op website: Etymologiebank.nl
  7. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  8. Bronlink geraadpleegd op 5 november 2019 Weblink bron Gearchiveerde versie “ op broekhuislandbouwengroen.nl
  9. Bronlink geraadpleegd op 28 april 2020 Weblink bron Gearchiveerde versie “Word Prevalence Values” op ugent.be


Bretons

Telwoord (bre)
0
1 11 10 100 103
2 12 20 200 106
3 13 30 300 109
4 14 40 400
5 15 50 500
6 16 60 600
7 17 70 700
8 18 80 800
9 19 90 900

Hoofdtelwoord

kant

  1. honderd