haar

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  haar    (hulp, bestand)
• IPA: / har / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• haar

Woordherkomst en -opbouw

• [A] erfwoord via Middelnederlands hare van Oudnederlands hiro, als bezittelijk voornaamwoord aangetroffen vanaf de 10e eeuw
• [B] erfwoord via Middelnederlands haer van Oudnederlands haar, in de betekenis ‘buigbare vezels die op huid van zoogdieren groeien’ aangetroffen vanaf 1100
• [C] erfwoord via Middelnederlands hare van Oudnederlands hara, in de betekenis ‘hoogte in het veld’ aangetroffen vanaf 797

	enkelvoud		meervoud
	bijvoeglijk	zelfstandig	bijvoeglijk	zelfstandig
1e persoon	mijn m'n	mijne	ons, onze	onze
2e persoon (informeel)	jouw je	jouwe	jullie je	-
2e persoon (formeel) (regionaal)	uw	uwe	uw	uwe
3e persoon (mannelijk)	zijn z'n	zijne	hun	hunne
3e persoon (vrouwelijk)	haar d'r, 'r	hare
3e persoon (onzijdig)	zijn z'n (ervan)	zijne
3e persoon (genderneutraal)	hun	hunne
	Boven: benadrukte vorm. Onder: onbenadrukte vorm

Bezittelijk voornaamwoord

[A] haar

1. bezit aanduidend door een derde persoon vrouwelijk enkelvoud

   • Zij heet Anna. Haar man heet Jan. 

   ▸ De VU laat aan de NOS weten te waarderen dat het werkveld erg betrokken is. "De realiteit blijft echter dat de afdeling Aardwetenschappen langdurig te maken heeft met structurele financiële tekorten, ondanks eerdere reorganisaties en gedeeltelijk steun van andere afdelingen. Deze structurele tekorten zijn niet langer mogelijk gezien de bezuinigingsopgave waar we als faculteit, maar ook als universiteit in haar geheel, nu voor staan."

   ▸ Met haar metalen golfplaten dak leek deze plek me niet geschikt om bescherming te bieden, eerder een uitnodiging aan de bliksem om in te slaan.

2. (verouderd) bezit aanduidend door derde persoon vrouwelijk meervoud

   • De vrouwen en haar gevoelens. 

Synoniemen

• [2] hun

Vertalingen

    1. bezit aanduidend door een 3e persoon vrouwelijk enkelvoud   

Duits: ihr (de) Engels: her (en) Pools: jej (pl)

Russisch: её (ru), свой (ru) Zweeds: henne (sv)

	enkelvoud		meervoud
	onderwerp	voorwerp	onderwerp	voorwerp
1e persoon	ik 'k	mij me	wij we	ons
2e persoon (informeel)	jij je	jou je	jullie	jullie
2e persoon (formeel)	u	u	u	u
2e persoon (regionaal)	gij ge	u	gij ge	u
3e persoon (mannelijk)	hij ie	hem 'm	zij ze	(dat.) hun (acc.) hen ze
3e persoon (vrouwelijk)	zij ze	haar 'r, d'r
3e persoon (onzijdig)	het 't	het 't
3e persoon (genderneutraal)	hen	hen
	Boven: benadrukte vorm. Onder: onbenadrukte vorm

Persoonlijk voornaamwoord

[A] haar

1. accusatief van zij, derde persoon enkelvoud

   • Ik heb haar gisteren nog gezien. 

2. datief van zij, derde persoon enkelvoud

   • Ik heb haar gisteren nog dat boek gegeven. 

3. (verouderd) datief of accusatief van derde persoon meervoud

Afgeleide begrippen

• haarzelf, harer

Uitdrukkingen en gezegden

• al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel
• Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel

liegen keert zich tegen je, altijd! - met een leugen schiet iemand niets op omdat de waarheid altijd vroeg of laat naar buiten komt

• tot in de toppen van zijn (haar) vingers

door en door, helemaal, geheel en al

Vertalingen

    1. accusatief van zij, derde persoon enkelvoud   

Duits: sie (de) Engels: her (en)

Pools: ją (pl) Turks: onu (tr)

    2. datief van zij, derde persoon enkelvoud   

Duits: ihr (de) Engels: her (en)

Pools: jej (pl) Turks: ona (tr)

[B]	enkelvoud	meervoud
naamwoord	haar	haren
verkleinwoord	haartje	haartjes

Zelfstandig naamwoord

[B] het haar o

1. (anatomie) geheel van uitgroeisels van de epidermis bij zoogdieren die delen van of het gehele lichaam bedekken
   1. (anatomie) hoofdhaar, geheel van uitgroeisels van de epidermis dat delen van het hoofd bedekt
2. (beschrijvende plantkunde) plantenhaar, geheel van uitgroeisels op de opperhuid van planten

[B] de haar v / m

3. (anatomie) elk afzonderlijk uitgroeisel van de epidermis bij zoogdieren, vezel uit de beharing

Synoniemen

• [1] beharing, haren (3)
• [3] haartje

Hyponiemen

   

afrohaar apenhaar baardhaar balhaar beatlehaar bebophaar beenhaar bokkenhaar borstelhaar borsthaar brandhaar dassenhaar dekhaar dierenhaar donshaar duivelshaar engelenhaar geitenhaar gezichtshaar hazenhaar hondenhaar hoofdhaar ijshaar kameelhaar kattenhaar kemelshaar klierhaar koehaar konthaar korthaar kroeshaar kroezelhaar krulhaar lichaamshaar melkhaar mensenhaar nekhaar nephaar nesthaar neushaar okselhaar onderhaar ooghaar paardenhaar peenhaar piekhaar pinkhaar plantenhaar pluishaar polkahaar ponyhaar rastahaar roshaar rughaar runderhaar salamanderhaar schaamhaar schachthaar snorhaar stekelhaar stekeltjeshaar stoppelhaar tandenborstelhaar tasthaar teenhaar trilhaar vanghaar varkenshaar venushaar vlashaar vrouwenhaar winterhaar wolhaar wortelhaar zilverhaar zweephaar

Afgeleide begrippen

   

Filipijnse haaregel blauwharig bruine haarkever gegroefde haarwaterroofkever gestreepte haarwaterroofkever gewone haarslak groot haarpalpje grote haaregel haar af haar drogen haaraccessoire haarachtig haaranalyse haarbal haarband haarbank haarboom haarborstel haarbos haarbreed haarbreedte haarbuis haarcel haarcilinder haarclip haarcrème haardos haardot haardracht haardroger haardroogkap haaregel haarelastiek haarextensie haarfijn haarflip haarfollikel haarföhn haargel haargezwel haargras haargrens haargroei haarhamer haarhygrometer haarijs haarijzer haarinplant haarkam haarkapper haarkever haarkiem haarkikker haarkleed haarklein haarkleur haarkleuring haarkleurmiddel haarklieven haarkliever haarkloven haarknippen haarknipper haarkoord haarkop haarkrans haarkroon haarkruid haarkrul haarkruller haarkuif haarlak haarlengte haarlijn haarlint haarlok haarloos haarlotion haarlucht haarman haarmasker haarmiddel haarmode haarmonster haarmos haarmug haarnaald haarnet haarnetje haarolie haaroprichter haarpalet haarpalpje haarpapil haarpasser haarpijn haarpluis haarpluk haarplukken haarpoeder haarproduct haarpunt haarroller haarrook haarroos haarschacht haarscheerder haarscheiding haarscheren haarscherp haarscheur haarscheurtje haarschimmel haarschroef haarschuier haarslak haarsliert haarsnijden haarsnijder haarsnit haarsnoer haarspecht haarspeld haarspijker haarspit haarspleet haarspray haarspriet haarsteng haarstijl haarstilist haarstoel haarstreng haarstudio haarstuk haarstyling haarstylist haartest haartong haartooi haartop haartransplantatie haartrend haartrimmer haaruitval haarvat haarvatenstelsel haarverf haarverlies haarversteviger haarverzorging haarvezel haarvilt haarvlecht haarvleugelig haarwassen haarwater haarwaterroofkever haarwerk haarwerker haarwervel haarworm haarwortel haarwrong haarzak haarzakje haarzeef haarzelf haarziekte haarzijde haarzuiver haarzwam haren harentwille harerzijds harig klein haarpalpje kleine haaregel langharig roodharig rosse haarslak verharen

Uitdrukkingen en gezegden

   

Grijze haren van iets krijgen. Haar op de tanden hebben erg moedig zijn in het geven van een mening/ Bazig zijn Alles op haren en snaren zetten de uiterste best voor iets doen De haren ten berge rijzen ergens erg van schrikken Een haar van de hond Elkaar in de haren zitten erge ruzie hebben Geen haar op mijn hoofd die daar aan denkt ergens helemaal niets voor voelen Hij heeft een luizenpaadje in zijn haar Een scheiding. Met de handen in het haar zitten niet weten wat je moet doen/Niet weten wat je er mee aan moet vangen Van hot naar haar Zijn wilde haren verliezen minder gekke dingen gaan doen zijn haren gingen (recht) overeind staan zich de haren uit het hoofd trekken uiten van groot verdriet, angst of spijt •  Ze had gebruld, zich de haren uit het hoofd getrokken, maar dat was allemaal al vlug weer over.

Spreekwoorden

• [3] een vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken
• [3] grijze haren zijn kerkhofsbloemen
  als je grijze haren krijgt, ben je niet zo ver meer van het kerkhof (ofwel de dood); oude mensen zijn dicht bij de dood

Vertalingen

    1.1 hoofdhaar, uitgroeisel van de epidermis dat delen van het hoofd bedekt   

Duits: Haar (de) o Engels: hair (en) Frans: cheveu (fr) Papiaments: kabei

Pools: włosy (pl) Spaans: pelo (es) m, cabello (es) m, vello (es) m Turks: saç (tr), kıl (tr) Tyap: pyia̱ (kcg) hu, cat (kcg) ji

    zijn haren gingen (recht) overeind staan   

Duits: Ihm sträubten sich die Haare.

Werkwoord

vervoeging van
haren

[B] haar

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van haren
   

   • Ik haar. 

2. gebiedende wijs van haren
   

   • Haar! 

3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van haren
   

   • Haar je? 

[C]	enkelvoud	meervoud
naamwoord	haar	-
verkleinwoord	-	-

Zelfstandig naamwoord

[C] de haar v

1. (aardrijkskunde) hogere zandrug op de heide

Hyponiemen

• Boerhaar
• De Haar
• Ekehaar
• Hoofdhaar
• Kloosterhaar
• Oshaar
• Schalkhaar
• Ter Haar
• Haren

Afgeleide begrippen

• Harenkarspel

Gangbaarheid

• Het woord haar staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "haar" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Afrikaans

Uitspraak

• geluid

	enkelvoud		meervoud
	onderwerp	voorwerp	onderwerp	voorwerp
1e persoon	ek	my	ons	ons
2e persoon (informeel)	jy	jou	julle	julle
2e persoon (formeel)	u	u	u	u
3e persoon (mannelijk)	hy	hom	hulle	hulle
3e persoon (vrouwelijk)	sy	haar
3e persoon (onzijdig)	dit	dit

Uitspraak

• IPA: /ɦɑːr/

Persoonlijk voornaamwoord

haar

1. haar

Noors

Zelfstandig naamwoord

haar

1. verouderde spelling of vorm van hår tot 1917

onbepaalde onzijdige vorm nominatief enkelvoud

Nynorsk

Zelfstandig naamwoord

haar

1. verouderde spelling of vorm van hår tot 1917

onbepaalde onzijdige vorm nominatief enkelvoud