WikiWoordenboek:Onbenadrukte vorm

Uit WikiWoordenboek
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

In het Nederlands bestaan er van een aantal voornaamwoorden zowel benadrukte als onbenadrukte (clitische) vormen.

Een goed voorbeeld is het persoonlijk voornaamwoord van de tweede persoon enkelvoud. Naast jij bestaat ook je.

Jij ziet een hond.
Je ziet een hond.

Indien de nadruk in de zin op "ziet" of op "een hond" valt, is de keuze tussen deze twee mogelijkheden voornamelijk een kwestie van stijl. Maar als de nadruk op het voornaamwoord valt, wordt altijd de benadrukte vorm gebruikt.[1]

Jíj zag de hond, niet ik.
zag de hond, niet ik. <-- uitgesloten.

Sommige onbenadrukte vormen behoren eerder tot de spreektaal en worden vaak in de schrijftaal vermeden tenzij de schrijver juist probeert om de spreektaal weer te geven.

In andere talen

Er zijn andere talen die ook twee vormen van voornaamwoorden kennen, maar de regels die bij het gebruik gevolgd worden zijn soms anders. In het Frans bestaat naast het pronom personnel tu (jij) ook een pronom emphatique toi. Het laatste wordt echter toegevoegd om het onderwerp te benadrukken.

Tu manges - je eet; jij eet
Toi, tu manges, pas moi - Jíj eet, niet ik.

In Xhosa bestaat een vergelijkbaar verschil tussen de concord u- (je, jij, toegevoegd aan een werkwoord) en het eigenlijke persoonlijk voornaamwoord wena.

uyahamba - je loopt, je loopt
uyahamba, wena - jíj loopt


Verwijzingen