den

Niet te verwarren met: deň

Nederlands

dennen

Uitspraak

• Geluid:  den    (hulp, bestand)
• IPA: / dɛn / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• den

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘naaldboomsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1225.
• A: erfwoord: Middelnederlands denne, uit Oudnederlands dennia, ontwikkeld uit West-Germaans *danjō, met i-umlaut naast *danwō (waaruit Mnl. danne); bij Indo-Europees *dʰonu-, waartoe Bretons tann ‘wintereik’ en Hittitisch tanau ‘spar’ behoren. Evenals Nederduits Dann ‘(fijn)spar; den’ en Duits Tanne.
• B: erfwoord: Middelnederlands denne ‘scheepsdek, -ruim; bergplaats; dorsvloer’, ontwikkeld uit Oergermaans *danjō; bij Indo-Europees *dʰen- ‘handpalm; vlakke bodem; platte plank’, waartoe Sanskrit dhánuḥ ‘zandbank, eiland’, dhanū́ḥ ‘hoge oever’, dhánvan- ‘droog land, woestijn’, Avestisch ϑanvan-, ϑanvar- ‘boog’, Latijn femur ‘dijbeen’ en Oudgrieks thénar ‘handpalm, voetzool’ behoren. Evenals Middelnederduits denne ‘bosdal, leger van dieren, laagte’ en Duits Tenne ‘dorsvloer; vloerdeel’.

1, 2	enkelvoud	meervoud
naamwoord	den	dennen
verkleinwoord	dennetje	dennetjes

Zelfstandig naamwoord

[A] de den m

1. (coniferen) kegeldragende naaldboom van het geslacht Pinus 
2. een kerstboom

   • O dennenboom! O dennenboom! wat zijn je takken wonderschoon. 

Synoniemen

• [1] pijnboom, dennenboom
• [2] kerstboom, dennenboom

Hyperoniemen

• dennenfamilie, coniferen, naaktzadigen, zaadplanten, landplanten, planten

Hyponiemen (in taxonomische zin)

• zwarte den
• aleppoden, alpenden, bergden, bishopden, Bosnische den, buigzame den, Canarische den, draaiden, gele den, grootkegelden, grove den, harsige den, Japanse rode den, Japanse witte den, Japanse zwarte den, knobbelden, Koreaanse den, kortnaaldige den, Macedonische den, Mexicaans treurdennetje, Mexicaans wit dennetje, moerasden, montereyden, parasolden, pekden, Siberische den, Siberische dwergden, stoppelden, struikden, suikerden, Turkse den, weymouthden, zeeden

Hyponiemen

• dwergden, kluitden, koningden, vliegden, zilverden

Afgeleide begrippen

• dennenfamilie, dennenorchis, dennenwolfsklauw
• aan den lijve, bleke dennenschotelkorst, blozende dennenvezelkop, boordloze dennenzwam, Den Haag, denappel, denhoekijzer, denne, denne-uil, dennen-geelschildboktor, dennenaanplant, dennenappel, dennenbandspanner, dennenbast, dennenbasterd, dennenbasterdsnuittor, dennenbastkever, dennenblaas, dennenbladroller, dennenbladwespen, dennenblindwants, dennenbloedzwam, dennenblok, dennenbok, dennenboktor, dennenboogbladroller, dennenboom, dennenboor, dennenbos, dennencicade, Dennendal, dennendeurtje, dennendidea, dennendwergspanner, denneneekhoorntjesbrood, dennenfeetiran, dennenfris, dennengaasvlieg, dennengeur, dennenglanszweefvlieg, dennengors, dennengroen, dennenhars, dennenheremietwants, dennenhout, dennenhouten, dennenhoutwesp, dennenkaardertje, dennenkapoentje, dennenkegel, dennenkleefsteelmycena, dennenkniptor, dennenknopmot, dennenkogelspin, dennenkomkommerspin, dennenkop, dennenlichtmot, dennenlot, dennenlucht, dennenmierwants, dennenmoorder, dennenmos, dennenmot, dennenmycena, dennennaald, dennenolie, dennenoogbladroller, dennenoord, dennenpapegaai, dennenpeer, dennenpiek, dennenpijlstaart, dennenplantage, dennenplantsoen, dennenprachtkever, dennenprocessierups, dennenrenspin, dennenrichelkaak, dennenroetneusje, dennenroodwants, dennenrookwants, dennenrups, dennensap, dennenscheerder, dennenschelpzwam, dennenschildwants, dennenschoorsteentje, dennenschors, dennenschorskever, dennenschot, dennenschotelkorst, dennensijs, dennenslijmkop, dennensmalboktor, dennensnuitkever, dennensnuittor, dennenspanner, dennenspanrups, dennenspillebeen, dennenspinner, dennenspitsbek, dennenspleetliptrilzwam, dennensprietwants, dennenspringer, dennenstam, dennensteilkopje, dennensteilneus, dennenstrekspin, dennenstrooisel, dennentak, dennentop, dennenuil, dennenvezelkop, dennenviltkelkje, dennenvlamhoed, dennenvoetzwam, dennenwoelmuis, dennenwoud, dennenzaad, dennenzakspin, dennenzanger, dennenzwam, dennenzwavelkop, dennevrucht, denschors, fraaie dennenbladroller, gewapende dennenspringer, gewone dennenknopmot, glanzende dennenspringer, goudgepuncteerde dennenprachtkever, grijze dennenknopmot, grote dennenprachtkever, grote dennensnuitkever, in den beginne, in den vreemde, Japanse dennenlichtmot, Japanse dennenmot, klein dennendeurtje, kleine dennenbladroller, kleine dennensnuitkever, kruidaandenbalk, naar den vleze, ovale dennenspringer, paarse dennenzwam, slanke dennenschorskever, uitentreuren, van den Berg, witwollige dennenzwam, zwarte dennenbastkever, zwarte dennenhoutwesp

Vertalingen

    1. Pinus soort naaldboom   

Duits: Kiefer (de) v, Föhre (de) v Engels: pine (en) Faeröers: fura (fo) v Pools: sosna (pl) v

Russisch: сосна (ru) (sosna) Spaans: pino (es) m Tsjechisch: sosna (cs) ; borovice Zweeds: tall (sv)

Zelfstandig naamwoord

[B] de den m

1. hol van roofdier
2. de opstaande kant van het scheepsruim, vanaf het dek van een binnenschip
3. bergzolder, bergvloer boven de dorsvloer
4. (Limburg, Zuid-Brabant) dorsvloer
5. (Zeeland, Vlaanderen) dorsplein, dorskleed

Synoniemen

• [4] deel, dorsvloer

_{Niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie als verbogen vorm lidwoord.}

Lidwoord

den

1. (in vaste uitdrukkingen) accusatief en datief enkelvoud mannelijk en onzijdig (de, het) arch.

   • Op den duur. 

2. (in Zuid-Nederlandse spreektaal) enkelvoudig mannelijk bepaald lidwoord wanneer eropvolgend woord met een klinker of b, d, h of t begint

   • Den Haag. 

Afgeleide begrippen

• in den beginne
• in den vreemde

Gangbaarheid

• Het woord den staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "den" herkend door:

98 %	van de Nederlanders;
97 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie. (boom)

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie. (scheepsterm)

• [1] den in het Nederlands Soortenregister N
• [1] den op Wikidata

Achterhoeks

Lidwoord

den

1. de; bepaald lidwoord voor mannelijke naamwoorden

Verwante begrippen

• de

Deens

Uitspraak

• Geluid: den Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / dən /

Woordafbreking

• den

Naar frequentie	19

Lidwoord

den, g

1. de

Verwante begrippen

• det (onzijdige vorm)
• de (meervoudsvorm)

Aanwijzend voornaamwoord

den

1. (3e persoon enkelvoud, mannelijke en vrouwelijke vorm) deze, die, dit

Persoonlijk voornaamwoord

den, g

1. het

Verwante begrippen

• det (onzijdige vorm)
• de (meervoudsvorm)

Verwijzingen

• den in:
  Det Danske Sprog- og Litteraturselskab
  Den Dankse Ordbog op website:ordnet.dk

Duits

Lidwoord

den

1. de

Engels

Uitspraak

• Geluid:  den (VS)    (hulp, bestand)
• IPA: /dɛn/

Woordafbreking

• den

Woordherkomst en -opbouw

• Afkomstig van het Oudengelse woord "denn"

enkelvoud	meervoud
den	dens

Zelfstandig naamwoord

den

1. (dierkunde) hol (van een wild dier, b.v. een beer of vos)
2. (dierkunde) nest (van een wild dier, b.v. een krokodil)
3. (bouwkunde) woonkamer (als rustpunt)

Synoniemen

• [1-2]: lair

Nedersaksisch

Lidwoord

den

1. de; bepaald lidwoord voor mannelijke naamwoorden

   «Den dokter hef mi'j ezegd da'k minder mot roken.»

   De dokter heeft mij gezegd dat ik minder moet roken.

Synoniemen

• de
• n

Verwante begrippen

• dai
• dat
• et

Noors

Uitspraak

• Geluid: den Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / den /

Woordafbreking

• den

Naar frequentie	22

Lidwoord

den (voor mannelijke en vrouwelijke woorden in het enkelvoud)

1. de

   «Den [iranske] grønne bevegelsen startet da millioner av mennesker strømmet ut i gatene i protest mot valgfusk.»

   De [Iraanse] groene beweging begon toen miljoenen mensen stroomden in de straten om te protesteren tegen de verkiezingsfraude.

Verwante begrippen

•  det lw  (onzijdige vorm)
•  de lw  (meervoudsvorm)

Uitdrukkingen en gezegden

• Olav den hellige

Olaf de Heilige

Aanwijzend voornaamwoord

den

1. deze, die, dit (3e persoon enkelvoud, mannelijke en vrouwelijke vorm)

   «Den jenta liker jeg.»

   Ik hou van dit meisje.

Persoonlijk voornaamwoord

den (3e persoon enkelvoud, mannelijke en vrouwelijke vorm)

1. het

Verwante begrippen

•  det lw  (onzijdige vorm)
•  de lw  (meervoudsvorm)

Noorse persoonlijke voornaamwoorden (in het Bokmål)

getal / respect	pers.	genus / bezield	onderwerp (nominatief)	nld.	voorwerp (accusatief)	nld.
enkelvoud	1e		jeg	ik	meg	mij
	2e		du	jij	deg	jou
	3e	m persoon m ding	han   den	hij	han  /  ham   den	hem
		v persoon v ding	hun   den	zij	henne   den	haar
		o	det	het	det	het
meervoud	1e		vi	wij	oss	ons
	2e		dere	jullie	dere	jullie
	3e		de	zij	dem	hen
beleefdheidsvorm	2e		De	u	Dem	u

Nynorsk

Uitspraak

• Geluid: den Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: /den/

Woordafbreking

• den

Lidwoord

den (voor mannelijke en vrouwelijke woorden in het enkelvoud)

1. de

Verwante begrippen

• det o
• dei mv

Uitdrukkingen en gezegden

Olav den heilage

• Olaf de Heilige.

Aanwijzend voornaamwoord

den

1. (3e persoon enkelvoud, mannelijke en vrouwelijke vorm) deze, die, dit

   «Den saka er klar.»

   Deze zaak is duidelijk.

Persoonlijk voornaamwoord

den m/v

1. het

Verwante begrippen

• det o
• dei mv

Oost-Fries

Lidwoord

den

1. de; bepaald lidwoord voor mannelijke naamwoorden

Verwante begrippen

• de

Spaans

Werkwoord

vervoeging van
dar

den

1. aanvoegende wijs derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van dar
2. gebiedende wijs (bevestigend en ontkennend) derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van dar

vervoeging van
darse

den

1. aanvoegende wijs derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van darse
2. gebiedende wijs (ontkennend) derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van darse

Tsjechisch

Uitspraak

• IPA: /dɛn/

Woordafbreking

• den

Zelfstandig naamwoord

den monbezield

1. (dag)(eenheid)(tijdrekening) dag; tijd waarin een hemellichaam volledig om zijn eigen as draait (voor de aarde 24 uur)
2. (tijdrekening) dag; tijd tussen zonsop- en zonsondergang

Verbuiging

	enkelvoud	meervoud
nominatief	den	dni / dny / dnové
genitief	dne	dnů / dní
datief	dni / dnu	dnům
accusatief	den	dni / dny
vocatief	dne / dni	dni / dny / dnové
locatief	dni / dnu / dne	dnech
instrumentalis	dnem	dny

Afgeleide begrippen

• deník monbezield
• denní

Typische woordcombinaties

   

arktický den monbezield bílý den monbezield černý den monbezield den a noc den blbec den co den den D monbezield Den díkuvzdání monbezield Den matek monbezield den nezávislosti monbezield Den nezávislosti monbezield den ode dne den otevřených dveří monbezield den pracovního klidu monbezield den pracovního volna monbezield Den vítězství monbezield den za dnem den ze dne dlouhý den monbezield dnem i nocí dobrý den monbezield kalendářní den monbezield ledový den monbezield letní den monbezield Mezinárodní den dětí monbezield Mezinárodní den žen monbezield mrazový den monbezield ob den ode dne ke dni perný den monbezield smolný den monbezield soudný den monbezield šedivý den monbezield špatný den monbezield šťastný den monbezield Štědrý den monbezield tropický den monbezield ubrečený den monbezield velký den monbezield ve dne v noci všední den monbezield ze dne na den

Verwante begrippen

denice v denička v denně (bw.) dennodenně (bw.) dennodenní

dnes (bw.) dnít se každodenně (bw.) pozítří (bw.)

předevčírem (bw.) rozednívat se včera (bw.) zítra (bw.)

Dagen in het Tsjechisch
pondělí maandag	úterý dinsdag	středa woensdag	čtvrtek donderdag	pátek vrijdag	sobota zaterdag	neděle zondag

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

• Internetová jazyková příručka - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
• Akademický slovník současné češtiny - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
• Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
• Příruční slovník jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

Zelfstandig naamwoord

den

1. genitief meervoud van dno

Zelfstandig naamwoord

den

1. genitief meervoud van dna

Twents

Lidwoord

den

1. de; bepaald lidwoord voor mannelijke naamwoorden

Synoniemen

• n

Verwante begrippen

• de