baan

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  baan    (hulp, bestand)

Woordafbreking

• baan

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	baan	banen
verkleinwoord	baantje	baantjes

Zelfstandig naamwoord

baan v

1. (beroep) het werk, een arbeidsovereenkomst tussen werkgever en werknemer

   Ik heb sinds kort een baan bij dat bedrijf.

2. (verkeer) een verkeersweg of weggedeelte, voor rijverkeer of voor het opstijgen en landen van vlieg- en ruimtevaartuigen

   Die weg bestaat uit vier rijbanen, een fietspad, twee ventwegen en twee voetgangerspaden.

3. (natuurkunde) het traject van een projectiel of hemellichaam

   De sonde draait nu in een baan om de zon.

4. (sport) een voor sportwedstrijden geschikt gemaakt, langwerpig en vlak terrein, een rechte of rondgaande weg, of een deel van een vaar- of zwemwater

   De Duitse roeiers in baan drie hebben een duidelijke voorsprong.

5. strook materiaal als (behang-)papier, vloerbedekking, (textiel-)stof,

   Een vlag met drie gekleurde banen.

6. (techniek) het rechthoekige bovenblad van een aambeeld

   In de baan van het aambeeld zit een vierkant gat waarin hulpstukken kunnen worden geplaatst.

7. (militair) een terrein voor het houden van schietoefeningen

   Vandaag hebben we de hele dag dienst op de schietbaan.

Synoniemen

• [1] arbeidsplaats, arbeidsovereenkomst, dienstverband, betrekking, aanstelling, positie, post, ambt, functie
• [2] rijstrook, weghelft
• [3] vlucht, kringloop
• [4] wegparcours, omloop, circuit
• [5] strook, reep, band

Antoniemen

• [1] werkloosheid
• [2] ongebaand, zandpad, woestenij, jungle

Afgeleide begrippen

• [1] loopbaan, banenplan, baanverlies, vakantiebaantje, deeltijdbaan, bijbaan
• [2] autobaan, linkerrijbaan, spoorbaan, landingsbaan
• [3] kogelbaan, aardbaan, satellietbaan, ecliptica
• [4] baanrecord, atletiekbaan, sintelbaan, ijsbaan, kaatsbaan, kegelbaan, maliebaan, racebaan, renbaan, wedstrijdbaan, schaatsbaan, tennisbaan, wielerbaan, zwembaan
• [7] schietbaan

Verwante begrippen

• [1] arbeidsovereenkomst, werkgelegenheid, werkkring, tewerkstelling, werkgever, werknemer, vak, beroep, functie, carrière
• [2] verkeer, vrachtvervoer
• [3] parabool, ellips
• [4] sportveld, sportterrein, sportstadion, zwembad
• [7] oefenterrein, doel, kogelvanger

Uitdrukkingen en gezegden

• ruim baan maken

de ruimte geven

• iets op de lange baan schuiven

stilletjes van plan zijn iets niet af te handelen

• iets van de baan schuiven

iets niet door laten gaan

• iets in goede banen leiden

dreigende problemen voorkomen door goede begeleiding

Vertalingen

    1. het werk   

Duits: Stelle (de) v, Arbeitsstelle (de) v Grieks: δουλειά (el) Engels: job (en)

Frans: emploi (fr) m boulot (fr) m

    2. verkeersweg   

Duits: Bahn (de) v Engels: path (en) carriageway (en)

Frans: chaussée (fr) v voie (fr) v

    3. traject van een projectiel/hemellichaam   

Duits: Trajectorie (de) v Engels: path (en) orbit (en)

Frans: trajectoire (fr) v orbite (fr) v

    4. sportterrein   

Duits: Sportplatz (de) m Rennbahn (de) v Engels: track (en) lane (en)

Frans: court (fr) m ciruit (fr) m

    5. strook materiaal   

Duits: Streifen (de) m Engels: strip (en)

Frans: bande (fr) v lé (fr) m

    6. bovenblad van aambeeld   

Duits: Bahn (de) v Engels: face (en)

Frans: table (fr) v

    7. schietterrein   

Duits: Schießstand (de) m Engels: shooting range (en) firing range (en)

Frans: stand (m) de tir (fr)

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Frase

flexibele baan

1. een baan van een werknemer met een afspraak over een arbeidsduur met een variabele aantal uren per week

Antoniemen

• reguliere baan

Vertalingen

    1. flexibele baan   

Duits: Arbeit mit flexibler Arbeitszeit

Frase

reguliere baan

1. een baan van een werknemer met een afspraak over een arbeidsduur met een vast aantal uren per week

Antoniemen

• flexibele baan

Vertalingen

    1. reguliere baan   

Duits: reguläre Arbeit

Werkwoord

vervoeging van
banen

baan

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van zich banen
   

   Ik baan me.

2. gebiedende wijs van zich banen
   

   Baan je!

3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van zich banen
   

   Baan je je?

Limburgs

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: /ˈbàːn/ (Etsbergs)

Zelfstandig naamwoord

baan m

1. (Hooglimburgs) weg, straat.

   «Gank mer waenger ge wagesbaan, den bös se kórter.»

   Ga maar via de auto(snel)weg, dat is korter.

2. (Hooglimburgs) spoor, rails.

Opmerkingen

• In de losse vorm komt dit woord vrijwel niet (meer) voor. Het is alleen nog te vinden in combinaties zoals wagesbaan, spaorsbaan, iezerbaan en stejsbaan.

Verbuiging

	enkelvoud				meervoud
	geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind	geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind
nominatief	baan	-	baenke	-	baner*	-	baenkes	-
genitief	baans	-	baenkes	-	baner*	-	baenkes	-
locatief	banes	-	baneske	-	banese	-	baneskes	-
datief	bane	-	baenke	-	baner*	-	baenkes	-
accusatief	baan	-	baenke	-	baner*	-	baenkes	-

• De meervoudsvormen zijn slechts theoretisch, omdat dit woord slechts in samenstelling gebruikt wordt waar het meervoud door het eerste deel wordt bepaald (eine spaorbaan, twieë späörbaan). Echter is er voor de locatief een uitzondering (eines spaorbanes, twieës spaorbanese).