door

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  door    (hulp, bestand)
• IPA: /ˈdɔːr/

Woordafbreking

• door

Woordherkomst en -opbouw

afkomstig van: Middelnederlands: dore Oudnederlands: thuro Germaans: *þurh Indo-Europees: *tr-

Verwant in Germaans: West: Engels: through (Angelsaksisch: thuru), Duits: durch, (Oudhoogduits: duruh), Fries: troch (Oudfries: thur, thore)

Voorzetsel

door

1. de handelende persoon bij een lijdende vorm

   Het afval wordt wekelijks door vuilnismannen opgehaald.

   Dit huis is door mijn vader gebouwd.

2. de oorzaak

   In de herfst heeft de trein vaak vertraging door gladheid van het spoor.

3. in

   We liepen uren door het park.

4. tijdens, gedurende

   Het is hier in het weekend veel drukker dan door de week.

5. doorheen, binnenin van de ene kant naar de andere kant

   Het water stroomt door de leiding.

6. doorheen, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten

   Het valt niet mee de draad door het oog van de naald te steken.

7. als achterzetsel: doorheen, van de ene kant naar de andere kant, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten

   De gang door.

   Belangrijk: strikt gesproken moet zo'n achterzetsel grammaticaal worden opgevat als een bijwoord (1.)

8. als achterzetsel: van het begin tot het einde, gedurende

   Jantje heeft de hele dag door zitten zeuren.

9. door ... te + infinitief; de procedure die gevolgd wordt om het doel te bereiken

   Je kunt de bus laten stoppen door op de knop te drukken.

Synoniemen

• [2] ten gevolge van
• [3] in
• [5] doorheen
• [6] doorheen
• [7] doorheen
• [8] gedurende, tijdens, (soms kun je het zonder gevolgen weglaten)

Vertalingen

    1. bij lijdende vorm   

Duits: durch (de), von (de) Engels: by (en) Papiamento: door di / dor di, pa

Spaans: por (es) Russisch: (instrumentalis) Veluws: deur

    2. oorzaak   

Duits: durch (de) Engels: from (en), by (en) Papiamento: door / dor, a causa di / a kousa di

Spaans: por (es) Veluws: deur

    3. in   

Duits: durch (de) Engels: through (en)

Veluws: deur

    6. als achterzetsel: doorheen   

Duits: durch (de) Engels: through (en)

Papiamento: door di / dor di Veluws: deur

Bijwoord

		vnw. bijw.
voorzetselbijwoord		door
persoonlijk		erdoor
aanwijz.	nabij	hierdoor
	veraf	daardoor
vragend/betrekk.		waardoor

door

1. bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

   doorrennen: Hij rende de gang door, en belandde in de keuken.

   doornemen: Ik neem de informatie door.

2. prepositionaal deel van een voornaamwoordelijk bijwoord

   Hij wordt er soms door in de war gebracht.

Engels

enkelvoud	meervoud
door	doors

Zelfstandig naamwoord

door

1. deur

Wolof

Uitspraak

• Geluid:  door    (hulp, bestand)

Werkwoord

door

1. beginnen, starten