u

Uit WikiWoordenboek

Ga naar: navigatie, zoeken

Inhoud

1 Nederlands
2 Afrikaans
- 2.1 Uitspraak
- 2.2 Persoonlijk voornaamwoord
3 Catalaans
- 3.1 Hoofdtelwoord
  - 3.1.1 Verwante begrippen

Nederlands

Persoonlijk voornaamwoord

u

tweede persoon enkelvoud formeel (nominatief, datief en accusatief)
tweede persoon meervoud formeel (nominatief, datief en accusatief)
tweede persoon datief en accusatief van gij

Woordherkomst en -opbouw

De beleefdheidsvorm u --die ook als U kan worden geschreven-- is ontstaan uit de afkorting "U.E." (later "uwé") voor de uitdrukking "Uwe Edelheid". (Het bezittelijk voornaamwoord "uw" bij "gij" is dus ouder.)

Dit verklaart het opvallende gedrag van u bij werkwoorden, namelijk dat (voor zowel enkelvoud als meervoud) de vormen voor de derde persoon enkelvoud worden gebruikt, en dat er (anders dan bij "jij", maar net als bij "ge" en "gij") bij inversie geen verlies van de uitgangs-t optreedt:

Jij loopt.	Nu loop jij.	Loop jij?
U loopt.	Nu loopt u.	Loopt u?

Doordat u de betekenis van de tweede persoon draagt (bij de vormen van de derde persoon) is er bij enkele sterke werkwoorden een bijzondere vervoeging voor u ontstaan. (Deze extra vormen zijn de vervoegingen voor "jij".)

hebben:	u hebt	(naast "u heeft")
kunnen:	u kunt	(naast "u kan")
willen:	u wilt	(naast "u wil")
zullen:	u zult	(naast "u zal")
zijn:	u bent	(naast "u is")

Verwante begrippen

persoonlijk, bezittelijk en wederkerend voornaamwoord

getal	enkelvoud
persoon	1e persoon	2e persoon			3e persoon
relatie/geslacht	1e persoon	informeel	gij-vorm^G	formeel	m	o	v
nominatief ¹	ik_Z 'k_C	jij_TZ je_TC	gij_EZ ge_EC	u_EZ	hij_Z ie_C	het 't_C	zij_Z ze_C
genitief ²	mijn m'n_C	jouw je_C	uw		zijn z'n_C		haar d'r_C 'r_C
datief ³ en accusatief ⁴	mij_Z me_C	jou_Z je_C	u_Z		hem_Z 'm_C	het 't_C	haar_Z ze_C d'r_C 'r_C
reflexief ⁵	me_ZC mij_Z	je_ZC	u_Z	zich_Z (u_Z)	zich_Z
getal	meervoud
persoon	1e persoon	2e persoon			3e persoon
relatie	1e persoon	informeel	gij-vorm_G	formeel	3e persoon
nominatief ¹	wij_Z we_C	jullie	gij_EZ ge_EC	u_EZ	zij_Z ze_C (hun_Z^Δ)
genitief ²	ons_A onze_B	jullie je_C	uw		hun
datief ³	ons_Z	jullie	u_Z		hun_Z ze_C hen_Z
accusatief ⁴		jullie	u_Z		hen_Z ze_C (hun_Z^Δ)
reflexief ⁵		je_Z (jullie)	u_Z	zich_Z (u_Z)	zich_Z

Δ)	opkomende, vooralsnog incorrecte vorm
1)	onderwerp
2)	bezittelijk voornaamwoord
3)	meewerkend voorwerp
4)	lijdend voorwerp
5)	wederkerend voornaamwoord
A)	bij onzijdig enkelvoud ("het"-woorden)
B)	bij andere zelfstandig naamwoorden
C)	onbenadrukte (clitische) vorm
E)	volgt de vervoeging van de derde persoon enkelvoud, met enkele uitzonderingen
G)	in Zuid-Nederland en Vlaanderen zowel formeel als informeel; in Noord-Nederland archaïsch of plechtig
T)	vervoeging verliest uitgangs-t bij inversie
Z)	kan versterkt worden met het achtervoegsel -zelf

Vertalingen

u (pers.vnw.)

Wederkerend voornaamwoord

u

1. reflexief bij u (naast 'zich')

U kan u hier aanmelden.

2. reflexief bij ge en gij

Ge kunt u daar wassen.

Synoniemen

1. zich

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	u	u's
verkleinwoord	u'tje	u'tjes

Zelfstandig naamwoord

de u v

de eenentwintingste letter van het alfabet.
(natuurwetenschappen) symbool voor de atomaire massa-eenheid.
(computerkunde) symbool dat soms wordt gebruikt ter vervanging van de Griekse letter μ, vanwege vormovereenkomsten, en omdat μ geen ASCII-teken is.

Verwante begrippen

U, alle woorden die beginnen met een u

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Afrikaans

	enkelvoud		meervoud
	nominatief	accusatief	nominatief	accusatief
1^e persoon	ek	my	ons	ons
2^e persoon (informeel)	jy	jou	julle	julle
2^e persoon (formeel)	u	u	u	u
3^e persoon (mannelijk)	hy	hom	hulle	hulle
3^e persoon (vrouwelijk)	sy	haar	hulle	hulle
3^e persoon (onzijdig)	dit	dit	hulle	hulle