jagen

Nederlands

In de betekenis van ‘wild proberen te vangen’ voor het eerst aangetroffen in 1240 ^[1]
erfwoord van het Middelnederlandse jāghen, Proto-Germaans *jagōn-. Verwant met Duits jagen ww , Middelnederduits jāgen, Oudhoogduits jagōn, Oudfries jagia. Buiten het continentaal West-Germaans zijn er geen cognaten met zekerheid bekend; mogelijk kwam het woord oorspronkelijk uit een substraattaal.^[2]

jagen

inergatief, (jachttaal) bewegende wezens (m.n. wilde dieren) proberen te vangen
- Er wordt ook gejaagd op herten.
▸ Wat vinden ze van hem? Hoe zouden ze reageren als ik zou zeggen dat deze gids met zijn verhalen mijn nieuwe liefde is? 'Dus na uren tevergeefs jagen op de inktvis die we aan onze moeders hadden beloofd, zwemt er ineens een murene voor ons langs'.^[3]

▸ Zoals John van Salisbury - niet zonder sarcasme - schreef: 'In onze tijd worden de jacht en de valkenjacht door de adel beschouwd als de meest nobele bezigheden en meest excellente deugden, en zij beschouwen het als het toppunt van geluk om al hun tijd aan deze tijdverdrijven te besteden, en ze bereiden zich daarop voor met meer zorg, kosten en vertoon dan op oorlog; en ze jagen met meer furie op die beesten dan op de vijanden van ons land.^[4]
(meteorologie), onovergankelijk (van de wind) hard en vaak luidruchtig blazen
- De wind joeg door de bomen.
▸ De wind joeg door de scheuren van het dak regen als het herfst en sneeuw als het winter was.^[5]
overgankelijk (scheepvaart)(verouderd) het door mens of dier vanaf de wal slepen van schuiten
▸ Vrachtvervoer vereiste geen grote snelheid en geschiedde nog enige tijd per gejaagde schuiten, terwijl ook grotere vrachtzeilschepen bij windstil weer nog werden gejaagd.^[6]
onovergankelijk zich snel voortbewegen
- De auto joeg door kleine dorpjes.

De onvoltooid verleden tijd jaagde is de oorspronkelijke; de sterke vorm ontstond later door analogie met de vervoeging van dragen (hetzelfde gebeurde bij vragen ww ). Tegenwoordig is de zwakke vorm vooral gangbaar in bet. 1.