Naar inhoud springen

rad

Uit WikiWoordenboek
Andere schrijfwijzen Niet te verwarren met: rád, råd, řád

Nederlands

Uitspraak
Gelijkklinkende woorden
Woordafbreking
  • rad
Woordherkomst en -opbouw
  • [A] * In de betekenis van ‘wiel’ voor het eerst aangetroffen in 1300. Mogelijk was de eigenlijke betekenis specifiek "wiel met spaken".[1] [2]
  • [B] In de betekenis "snel, vlug" voor het eerst aangetroffen in de 15e eeuw. Mogelijk verwant met rad "wiel", het bijvoeglijk naamwoord ras en rennen . Te herleiden tot PIE *raþa-.[3]
1-2 enkelvoud meervoud
naamwoord rad raderen
verkleinwoord raadje
radje
radertje		 raadjes
radjes
radertjes
3 enkelvoud meervoud
naamwoord rad radden
verkleinwoord - -

Zelfstandig naamwoord

het rad o

  1. (werktuigbouwkunde) wielvormig voorwerp dat kracht overbrengt binnen een machine of op het water [4]
    ▸ Het principe van de nieuwe techniek om water te ,brassen' is eenvoudig: de windmolen doet in het water een schoepenrad draaien. Dat rad brengt de temperatuur en de hoeveelheid zuurstof in het water in evenwicht.[5]
  2. (juridisch), (historisch) strafwerktuig bestaand uit een wiel dat is bevestigd op een houten paal, waarna het gefolterde lichaam van een veroordeelde hierop wordt gelegd
    • De misdadiger werd op het rad gezet. 
  3. (Bargoens) grote munt [2]
Hyponiemen
Afgeleide begrippen
1. wielvormig voorwerp dat kracht overbrengt binnen een machine of op het water
3. strafwerktuig
Uitdrukkingen en gezegden
  • [1]: Het slechtste rad maakt het meeste geraas
Wie het minste van een zaak af weten, zijn juist geneigd het meest hierover te roeptoeteren (vgl. de beste stuurlui staan aan wal)
  • [1]: Het vijfde rad aan de wagen
Gezegd van iemand die of iets wat ergens prima bij gemist kan worden
  • [1]: Iemand een rad voor de ogen draaien
Iemand op gemene, slinkse wijze bedriegen of misleiden
  • [2]: Voor galg en rad opgroeien
Vanaf de jeugd een levenspad volgen dat later waarschijnlijk naar criminaliteit leidt
Vertalingen
stellendvergrotendovertreffend
onverbogen radradderradst
verbogen radderaddereradste
partitief radsradders-

Bijvoeglijk naamwoord

rad

  1. snel, vlot [3]
    • Mede dankzij zijn radde acties heeft hij haar leven kunnen redden. 
Uitdrukkingen en gezegden
  • Rad van tong zijn
Veel, snel en/of goed kunnen praten, welbespraakt zijn
Afkorting

rad

  1. (eenheid) SI-eenheid voor hoek (symbool voor radiaal)
  2. (eenheid) eenheid van geabsorbeerde radioactieve straling (afkorting voor radiation)
Anagrammen

Gangbaarheid

98 %van de Nederlanders;
96 %van de Vlamingen.[6]

Verwijzingen

Nedersorbisch

Uitspraak
Woordafbreking
  • rad
Woordherkomst en -opbouw
  • Afgeleid van het Proto-Slavische *radъ

Bijvoeglijk naamwoord

rad

  1. graag
    «Pijom rad piwo.»
    Ik drink graag bier.
Schrijfwijzen

Oudhoogduits

Woordherkomst en -opbouw
  • Afgeleid van het Proto-Germaanse *hradaz

Bijvoeglijk naamwoord

rad

  1. snel

Pools

Uitspraak
Woordafbreking
  • rad

Zelfstandig naamwoord

rad m

  1. (scheikunde), (element) radium (Ra).
Afgeleide begrippen
Afkorting

rad

  1. (wiskunde) radiaal.

Slowaaks

Uitspraak
Woordafbreking
  • rad

Zelfstandig naamwoord

rad m

  1. rij

Tsjechisch

Uitspraak
Woordafbreking
  • rad

Zelfstandig naamwoord

rad

  1. genitief meervoud van rada
Overgenomen van "https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=rad&oldid=5303168"