tandrad

Nederlands

1. Tandraderen

Uitspraak

• Geluid:  tandrad    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈtɑntrɑt / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• tand·rad

Woordherkomst en -opbouw

• samenstelling van  tand zn  en  rad zn 
  • [2] (verkorting) van tandradfenomeen, tandradrigiditeit, tandradstarheid, tandradverschijnsel

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	tandrad	tandraderen
verkleinwoord	tandradje tandraadje tandradertje	tandradertjes tandradjes

Zelfstandig naamwoord

het tandrad o

1. (werktuigbouwkunde) rond voorwerp met as regelmatig voorzien van gelijke uitsteeksels aan de rand, dat in een mechaniek gebruikt wordt voor de overdracht van krachten naar een ander deel ervan

   • De tandraderen werden zorgvuldig gesmeerd. 

2. (medisch) symptoom van parkinson, waarbij schouder- of ellebooggewricht(en) trapsgewijs bewegen

   ▸ Ik ging naar een manueeltherapeut, een fysiotherapeut en naar de huisarts. Die dachten allemaal dat het een ‘frozen shoulder’ was, alleen had ik ook een ‘tandrad’ in mijn onderarm/elleboog. Dan beweegt mijn arm in schokjes.

Synoniemen

• [1] kamrad, kamwiel, tandwiel

Hyperoniemen

• [1] rad

Hyponiemen

• [1] radtand

Afgeleide begrippen

• [1] tandradbaan, tandradspoor, tandradspoorweg, tandradtram, tandradtrein

Verwante begrippen

• [1] differentieeltandwiel, kegeltandwiel, krukastandwiel, oliepomptandwiel, planeettandwiel, snelheidsmetertandwiel, tandwielhuis, tandwielpomp, tandwielspeling, tandwieltrein, tandwielwerk, tussenastandwiel, wielkam
• [2] parkinson, parkinsonisme; schouderstarheid, frozen shoulder

Vertalingen

    1. rond voorwerp met as regelmatig voorzien van gelijke uitsteeksels aan de rand   

Duits: Zahnrad (de) o Engels: pinion (en), gear wheel (en), cogwheel (en) Frans: pignon (fr) m, roue dentée (fr) v

Fries: kamrêd (fy) o Spaans: rueda dentada (es) v

Gangbaarheid

• Het woord tandrad staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "tandrad" herkend door:

79 %	van de Nederlanders;
79 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.