zot

Uit WikiWoordenboek

Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • zot
Woordherkomst en -opbouw
stellend vergrotend overtreffend
onverbogen zot zotter zotst
verbogen zotte zottere zotste
partitief zots zotters -

Bijvoeglijk naamwoord

zot

  1. het verstand niet gebruikend, blijk geven van domheid
     Ik hoef Luijters niet te ontmoeten en wil dat ook absoluut niet. Ik vermoed dat L er hetzelfde over denkt. Wat een zot idee van je![3]
  2. (informeel) sterk afwijkend van verwachtingen en daardoor grappig
     Ik had gelijk, de dooi zet in. Vroeger overviel me bij dat besef een zot gevoel van blijdschap. Nu voel ik alleen doffe onverschilligheid. Hoe zal de lente zijn zonder Ione?[4]
     Til Be A Friend With Pleasure was een jazzplaat van Bix Beiderbecke, die veel gedraaid werd op de radio en in de dancings. Het was een zotte tijd en we noemden Arie 'a friend with pleasure', omdat hij vol grapjes zat.[5]
Synoniemen
Verwante begrippen
Uitdrukkingen en gezegden
Vertalingen
enkelvoud meervoud
naamwoord zot zotten
verkleinwoord zotje zotjes

Zelfstandig naamwoord

zot m

  1. iemand die zich dwaas gedraagt
     De circusclown komt voort uit de commedia dell’arte en het variété, en is een nakomeling van zot en nar: beroepsgekken die spotten met koning en burgers, de bestaande orde ondersteboven kieperden en ageerden tegen de heersende moraal.[6]
  2. (informeel) iemand met een psychische stoornis
     Zijn triestige zoon Filips huwelijkte hij op zestienjarige leeftijd uit aan zijn bloedeigen nicht Maria van Portugal. Zij zou nog geen vol jaar daarna bevallen van een zoon die men don Carlos noemde en die een zot was. En een uur na de bevalling zou ze reeds sterven.[7]
  3. (informeel) (Belgisch-Nederlands) iemand die zich door emoties overdreven fanatiek gedraagt
     Het is maar nadat ik 'n lijntje van een halve gram heb gelegd, het maximum dat ik verdraag, dat het schudden is opgehouden en ik functioneer weer ongeveer normaal, ik ben rennend door het nat gras de vier kilo in het gat gaan verstoppen en daarna ben ik als een zot door alle rooie lichten gereden tot aan de Ankerrui.[8]
  4. (kaartspel) (informeel) (Belgisch-Nederlands) boer als kaart van een bepaalde waarde
     Eenentwintig is weliswaar de laatste kaart van de Grote Arcana maar eigenlijk is het niet de laatste kaart want daarachter komt nog De Dwaas… Juist, de Zot, zeg ik...[9]
Synoniemen
Verwante begrippen
Hyponiemen
Typische woordcombinaties
  • [3] een gevaarlijke zot
Afgeleide begrippen
Vertalingen

Gangbaarheid

96 % van de Nederlanders;
100 % van de Vlamingen.[10]
  • frequentie in teksten in het Nederlands uit België, op een 7-puntsschaal: [11]
        7
  • frequentie in teksten uit België, vergeleken met die in Nederland, op een 7-puntsschaal: [11]
        3

Meer informatie

Verwijzingen

  1. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  2. Oudnederlands Woordenboek
  3. Bronlink geraadpleegd op 22 november 2022 Weblink bron
    Jeroen Brouwers geciteerd door Brigit Kooijman
    “Jeroen Brouwers schreef zijn collega’s finaal de grond in. Waarom eigenlijk, en gebeurt zoiets nu nog?” (7 oktober 2022) op nrc.nl
  4. Over zee in:
    Ludo Permentier & Rik Schutz
    Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 559 kol. 2
  5. Hout en koper in:
    Ludo Permentier & Rik Schutz
    Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 560 kol. 1
  6. Bronlink geraadpleegd op 22 november 2022 Weblink bron
    Herien Wensink
    “Een mens zó wit en zó onecht” (14 oktober 2016) op nrc.nl
  7. Het geuzenboek in:
    Ludo Permentier & Rik Schutz
    Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 560 kol. 1
  8. Z17 in:
    Ludo Permentier & Rik Schutz
    Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 560 kol. 1
  9. De vrouwen van de aartsengel in:
    Ludo Permentier & Rik Schutz
    Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 559 kol. 2
  10. Bronlink geraadpleegd op 28 april 2020 Weblink bron Gearchiveerde versie “Word Prevalence Values” op ugent.be
  11. 11,0 11,1
    Ludo Permentier & Rik Schutz
    “Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen” (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, zot


Koerdisch

Zelfstandig naamwoord

zot v

  1. kont