collega

Nederlands

samenwerking tussen Nederlandse en Duitse politiecollega's

Uitspraak

• Geluid:  collega    (hulp, bestand)
• IPA: / kɔˈleɣa / (3 lettergrepen)
  • (Noord-Nederland): /kɔˈleχa/
  • (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /kɔˈleɣa/

Woordafbreking

• col·le·ga

Woordherkomst en -opbouw

• Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘ambtgenoot’ voor het eerst aangetroffen in 1643
• Afkomstig van het Latijnse woord collēga (een ambtgenoot). Samengesteld uit lēgāre (naar een ambassade sturen) met het voorvoegsel col-

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	collega	collega's collegae
verkleinwoord	collegaatje	collegaatjes

Zelfstandig naamwoord

de collega m

1. een persoon die voor hetzelfde bedrijf werkt.

   • Samen met mij werden er nog zes andere collega's ontslagen. 
   • Een op de drie werknemers heeft wel eens iets met een collega gehad, blijkt uit een onderzoek dat vacaturewebsite jobbird.com vorig jaar hield onder vijfhonderd respondenten. Volgens de enquête die uitzendbureau Unique elk jaar rond Valentijnsdag houdt, heeft zelfs tweederde van de werknemers wel eens wat met elkaar uitgespookt. 

   ▸ Heleen en Pieter Kronenberg zitten naast mensen die ik niet ken. Waarschijnlijk collega's van je.

2. een vak- of ambtgenoot.

   • Een op de drie zorgverleners die een collega ziet disfunctioneren, doet daar niets aan. Zelfs als het welzijn van de patiënt in het geding is, trekt een deel van de artsen niet aan de bel. Dat blijkt uit een onderzoek van het Nijmeegse Radboudumc, zo meldt Trouw. 
   • Wetenschappers feliciteerden hun collega met zijn uitvinding. 

   ▸ Buikhuisen kwam eind jaren 70 in opspraak nadat hij had aangekondigd onderzoek te willen doen naar de rol die erfelijkheid speelt bij crimineel gedrag. Buikhuisen was op dat moment werkzaam als hoogleraar criminologie aan de Universiteit van Leiden. Zowel in het maatschappelijk debat als onder zijn collega's kregen zijn onderzoeksvoorstellen felle kritiek.

   ▸ "Onderzoekers zijn hier welkom": Macron was vandaag kritisch over het beleid van zijn Amerikaanse collega. "Wie had ooit kunnen denken dat zo'n grote democratie, met een economie die juist steunt op vrije wetenschap, zo'n grote fout zou maken", zei Macron. Amerikaanse onderzoekers zijn hier welkom, voegde hij eraan toe. En om ze op te vangen heeft Parijs 100 miljoen euro beschikbaar. "Europa moet een toevluchtsoord zijn voor wetenschappers die worden bedreigd."

Synoniemen

• [1] medewerker
• [2] ambtgenoot, ambtsgenoot, ambtsgenote, vakbroeder, beroepsgenoot, beroepsgenote, confrère, confrater, vakgenoot

Verwante begrippen

• conculega

Hyponiemen

   

CDA-collega D66-collega PvdA-collega Sovjetcollega VVD-collega ad interimcollega duocollega ex-collega kabinetscollega oud-collega parallelcollega radiocollega

Afgeleide begrippen

   

collega-Kamerlid collega-acteur collega-advocaat collega-architect collega-auteur collega-bedrijf collega-bestuurder collega-bewindsman collega-boer collega-bond collega-chauffeur collega-commissaris collega-concurrent collega-curator collega-dichter collega-directeur collega-docent collega-fysicus collega-historicus collega-hoogleraar collega-instelling collega-journalist collega-kunstenaar collega-leerkracht collega-leerling collega-leider collega-manager collega-minister collega-notaris collega-ondernemer collega-onderzoeker collega-onderzoekster collega-parlementariër collega-politicus collega-politieagent collega-postbode collega-school collega-schrijver collega-student collega-uitgever collega-voetballer collega-wethouder collegiaal

Vertalingen

    1. een persoon die voor hetzelfde bedrijf werkt   

Duits: Kollege (de) m Engels: colleague (en) coworker (en) workmate (en) Frans: collègue (fr) m en v Italiaans: collega (it)

Sloveens: kolega (sl) Spaans: colega (es) Papiaments: colega

    2. een vak- of ambtgenoot   

Duits: Kollege (de) Engels: colleague (en)

Sloveens: kolega (sl)

Gangbaarheid

• Het woord collega staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "collega" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Italiaans

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: /kolˈlɛɡa/

Woordafbreking

• col·le·ga

Zelfstandig naamwoord

	enkelvoud	meervoud
mannelijk	collega	colleghi
vrouwelijk	collega	colleghe

collega m/v

1. collega

Latijn

	enkelvoud	meervoud
nominatief	collēga	collēgae
genitief	collēgae	collēgārum
datief	collēgae	collēgīs
accusatief	collēgam	collēgās
ablatief	collēgā	collēgīs
vocatief	collēga	collēgae

Woordafbreking

• col·le·ga

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het fictieve *collegere met het achtervoegsel -a. Dit is weer gevormd uit legĕre (verzamelen) met het voorvoegsel com-.

Zelfstandig naamwoord

collēga m

1. ambtgenoot
2. kameraad, helper, deelgenoot

Verwante begrippen

• collegium