uitdijen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  uitdijen    (hulp, bestand)
• IPA: /ˈœydɛiə(n)/

Woordafbreking

• uit·dij·en

Woordherkomst en -opbouw

• samenstelling van  uit bw  en  dijen ww 

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
uitdijen	dijde uit	uitgedijd
zwak -d	volledig

Werkwoord

uitdijen

1. ergatief meer of groter worden, toenemen

   • De beverstand zal de komende jaren verder uitdijen door projecten die de rivieren en beken meer ruimte geven. 

2. ergatief in omvang toenemen, aangroeien

   • Einstein ging ook uit van een statisch heelal, maar uit zijn algemene relativiteitstheorie bleek onomstotelijk dat het heelal moest uitdijen of ineenstorten. 

   ▸ Vanuit de ruimte komen beelden door die bevestigen wat de wervelende vogels en rennende geiten al lijken te weten, namelijk dat deze tyfoon voeding genoeg heeft gevonden om op topsnelheid uit te dijen tot een doorsnee van bijna vijfhonderd kilometer.

3. ergatief dikker worden, opzwellen

   • Laat het licht langzaam uitdijen zodat het je hele kamer vult. 

4. wederkerend zich ~ in omvang toenemen

   • Het tekort op de begroting heeft zich alsmaar uitgedijd. 

Synoniemen

• [1] groeien, toenemen
• [2] aangroeien, aanwassen, expanderen, uitdeinen, uitgroeien, zich uitzetten, vergroten
• [3] opzetten, opzwellen, zwellen

Antoniemen

• [1] krimpen
• [2] verschrompelen
• [3] inkrimpen, slinken

Verwante begrippen

• [1] rijzen, vermeerderen
• [2] verruimen, verwijden
• [3] uitbreiden

Vertalingen

    1. meer of groter worden, toenemen   

Duits: anschwellen (de), wachsen (de)

Engels: grow (en), increase (en)

    2. in omvang toenemen, aangroeien   

Duits: sich ausdehnen (de)

Engels: enlarge (en), expand (en)

    3. dikker worden   

Duits: anschwellen (de)

Engels: swell (en)

Gangbaarheid

• Het woord uitdijen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "uitdijen" herkend door:

98 %	van de Nederlanders;
93 %	van de Vlamingen.