malen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  malen    (hulp, bestand)
• IPA: /malə(n)/

Woordafbreking

• ma·len

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘fijnmaken’ voor het eerst aangetroffen in 1240
• Oorspronkelijk een klasse 6-werkwoord; zie #Middelnederlands.

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
malen	maalde	gemalen
zwak -d gemengd	volledig

Werkwoord

malen

1. overgankelijk tussen twee harde voorwerpen fijnwrijven

   • Ik heb verse koffie gemalen. 

2. overgankelijk (voeding) (water) uitpompen met een molen of gemaal
3. overgankelijk kauwen

Hyponiemen

• afmalen, avondmalen, bemalen, droogmalen, fijnmalen, leegmalen, opmalen, overmalen, uitmalen, vermalen

Afgeleide begrippen

   

gemaal (?) maalbeek maalboezem maalboom maalderij maaldrift maalgoed maalgraad maalkruis maalpunt maalschap maalsel maalstede maalsteen maalstoel maalstroom maaltand maalteken maaltijd maalvlakte maler malerij maling

Anagrammen

• almen

Vertalingen

    1. tussen twee harde voorwerpen fijnwrijven   

Duits: mahlen (de) Engels: mill (en), grind (en) Frans: moudre (fr) Noors: male (no)

Nynorsk: male (nn) Spaans: moler (es) Waals: moure (wa)

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
malen	maalde	gemaald
zwak -d	volledig

Werkwoord

malen

1. onovergankelijk vervelende gedachten door het hoofd laten gaan, tobben

   ▸ Ik heb slecht geslapen, want de hele nacht bleef ik maar malen over de zinnen die Emil in dat gastenboek had geschreven en over de woorden waarmee hij zijn bericht had afgesloten: uit Joegoslavië.

2. (verouderd) schilderen

Uitdrukkingen en gezegden

[1]

• Niet malen om

Onverschillig tegenover iets staan, inclusief de eventuele kwalijke gevolgen ervan (≈ Ergens geen been in zien, Ergens geen graten in zien)

Zelfstandig naamwoord

de malen mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord maal

   • Een aantal malen keek hij om. 

   ▸ Op sommige auteurs kom ik meerdere malen terug, in de bedoeling hun opvattingen met elkaar in verband te brengen.

   ▸ In°de periode tussen 1450 en 1668 kregen Amsterdam en de rest van Nederland tientallen malen te maken met de pest.

2. een hoeveelheid die het veelvoud is van het oorspronkelijk genoemde

   ▸ We hadden allebei een blikje bier meegenomen dat na de lange hete dag vele malen beter smaakte dan ooit in de kroeg.

Gangbaarheid

• Het woord malen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "malen" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
96 %	van de Vlamingen.

Middelnederlands

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd		voltooid deelwoord
	enkelvoud	meervoud
malen	moel	moelen	gemalen
klasse 6	volledig

Werkwoord

malen

1. (koren) fijnmalen

   • Sijn broot was gerstijn [...], dat darsch hi ende moel ook mede.