dop

Nederlands

[2] Een flesje met een dop.

[2] Een balpen met een dop.

[5] Een dop.

Uitspraak

• Geluid:  dop    (hulp, bestand)
• IPA: /dɔp/

Woordafbreking

• dop

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘schaal’ voor het eerst aangetroffen in 1287.
• erfwoord: Middelnederlands doppe ‘dop, schil, pot; punt, knop, tol’, ontwikkeld uit West-Germaans *duppa- ‘wig, pin’, misschien uit vroeger *dubna-, misschien afleiding bij Indo-Europees *dʰubʰ- ‘wig, slaan’. Evenzo Nederduits Dopp ‘eierdop; napje; vingertop, deksel; tol’ en Duits Topf ‘pot, pan’.

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	dop	doppen
verkleinwoord	dopje	dopjes

Zelfstandig naamwoord

de dop m

1. een stevig omhulsel, ongeveer in de vorm van een halve bol

   • Om een walnoot te eten, moet je eerst de dop kraken. 

2. kapje ter afsluiting van iets

   • Doe even de dop op die fles! 

   ▸ Maar Quick pakte de gin van een tafel in de hoek, draaide de dop los en schonk twee glazen in.

   ▸ De fles was gelukkig groot genoeg en uiteindelijk kon ik met een zucht van verlichting de dop erop draaien.

3. (informeel) oogleden

   • Kijk uit je doppen! 

4. (biologie) eierschaal

   • Beter een half ei dan een lege dop. 

5. (gereedschap) onderdeel van een dopsleutel dat rond een moer of boutkop sluit

   • In de auto ligt een kruisleutel met vier doppen. 

Hyponiemen

   

afsluitdop autobandventieldop benzinedop dansdop draaidop eierdop flesdop flessendop hoerendop kiendop klapperdop lasdop lensdop maatdop moerdop naafdop neusdop nisdop notendop oogdop oordop pijpendop schoendop schroefdop (2) sluitdop spindop sportdop sproeidop strooidop tankdop ventieldop vuldop wieldop

Afgeleide begrippen

   

dopboon doperwt dopgeld dophei dopheide dophoed dopluis dopmaker dopneus doppinda dopregeling dopsleutel (5) dopvrucht lange wollige dopluis wollige dopluis

Verwante begrippen

• inbussleutel, pijpsleutel, ratelsleutel, ringsleutel, steeksleutel

Vertalingen

    2. kapje ter afsluiting van iets   

Engels: cap (en)

Spaans: tapa (es) v, tapón (es) m

    5. dop (gereedschap)   

Duits: Nuss (de) v Engels: socket (en)

Frans: douille (fr) v

Werkwoord

vervoeging van
doppen

dop

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van doppen
   

   • Ik dop. 

2. gebiedende wijs van doppen
   

   • Dop! 

3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van doppen
   

   • Dop je? 

Gangbaarheid

• Het woord dop staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "dop" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Zweeds

Uitspraak

• Geluid:  dop    (hulp, bestand)
• IPA: /du:p/

Zelfstandig naamwoord

dop o

1. doopsel

Verbuiging

dops	enkelvoud		meervoud
	onbepaald	bepaald	onbepaald	bepaald
nominatief	dop	dopet	dop	dopen
genitief	dops	dopets	dops	dopens