span

vervoeging van
	spannen

Nederlands

Uitspraak

Geluid: span (hulp, bestand)
IPA: / spɑn / (1 lettergreep)

Woordafbreking

span

Woordherkomst en -opbouw

o naamwoord van handeling van spannen ww ^[1] ^[2]
- [1] (verkorting) van verouderd gespan, in de betekenis van ‘voorgespannen dieren, wagen met bespanning’ aangetroffen vanaf ^[3]
- [2] omdat trekdieren meestal paarsgewijs werden ingespannen
- [3] omdat het geraamte van een vlieger zijn stevigheid krijgt door een touw dat er strak omheen wordt getrokken ^[4]
v/m: van Middelnederlands spanne, naamwoord van handeling van spannen ww
- [4] in de betekenis van ‘lengtemaat’ aangetroffen vanaf 1150 ^[5] ^[6] ^[3]
- [5] op te vatten als uitspraakvariant van spang zn
  In straattaal treedt een omgekeerde ontwikkeling op: hier komt het Surinaams span soms voor als "spang" ^[7]

Zelfstandig naamwoord

[A] het span o

(landbouw) (verkeer) geheel van trekdieren die samen zijn aangespannen voor een voertuig of landbouwwerktuig
twee personen die gewoonlijk samen bepaalde bezigheden verrichten
(Suriname) geraamte van een vlieger

de span v / m

oude (niet-metrische) lengtemaat: de afstand tussen de toppen van duim en pink van de uitgestrekte hand (gesteld op 22,86 cm)
(verouderd) sieraad in de vorm van een haarband, speld of gesp

Synoniemen

[2] duo, koppel, paar, stel, tweetal
[5] spang

Hyponiemen

Verwante begrippen

spic en span (alleen naar de vorm)

Vertalingen

1. geheel van trekdieren

Engels: harness ^(en), pair ^(en)

Spaans: par ^(es) m, pareja ^(es) v

4. lengtemaat

Engels: handspan ^(en)

Spaans: palmo ^(es) m

Werkwoord

span

eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van spannen
- Ik span.
gebiedende wijs van spannen
- Span!
(bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van spannen
- Span je?

Gangbaarheid

Het woord span staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "span" herkend door:

93 %	van de Nederlanders;
90 %	van de Vlamingen.^[8]

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
↑ span op website: Etymologiebank.nl
1 2 "span" in:
Sijs, Nicoline van der
, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑
Renata de Bies e.a.
“Woordenboek van de Surinaamse Bijdrage aan het Nederlands” (2008), ISBN 9991420363, p. 134 kol. 1
↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
↑ span (lengtemaat) op website: Etymologiebank.nl
↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Engels

Uitspraak

Geluid: span (VS) (hulp, bestand)
IPA: /spæn/

Zelfstandig naamwoord

span

Werkwoord

span

verleden tijd van spin

Synoniemen

spun

Citaten

When Adam delved and Eve span, who was then a gentleman?
Toen Adam spitte en Eva spon, wie was er toen een edelman?^[1]

vervoeging
onbepaalde wijs	to span
he/she/it	spans
verleden tijd	spanned
voltooid deelwoord	spanned
onvoltooid deelwoord	spanning
gebiedende wijs	span

Werkwoord

span

Gangbaarheid

In onderzoek van 2014-2018 door het Centrum voor Leesonderzoek werd "span" herkend door:

100 %	van de Amerikanen;
97 %	van de Britten.^[2]

Verwijzingen

↑ citaat uit een preek van de 14e-eeuwse Engelse priester John Ball
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 18 februari 2020 “Measures of word prevalence for 61,800 English words” op ugent.be