WikiWoordenboek:Geologische tijdschaal

Uit WikiWoordenboek
Ga naar: navigatie, zoeken

De tijdperken (eons, eras, periodes, tijdvakken en tijdsnedes) van de aardgeschiedenis.

De meest recente staan boven aan, de getallen zijn in miljoenen jaren geleden en geven het eind van het desbetreffende tijdperk aan:

We volgen hier de spelling van de Taalunie die voor tijdperken sinds 2005 met een kleine letter is. In specialistische publicaties blijft volgens de Taalunie spelling met een hoofdletter mogelijk, zie hier..

Inhoud

eon fanerozoïcum[bewerken]

era kaenozoïcum[bewerken]

periode neogeen[bewerken]

tijdvak holoceen[bewerken]
tijdvak pleistoceen[bewerken]
  • 0.011 - verschijnen weer verdwijnen van de grote zoogdieren, evolutie van de mens
tijdvak plioceen[bewerken]
  • 1.8 - ijstijs, moderne zoogdieren en schelpdieren verschijnen
tijdvak mioceen[bewerken]

periode paleogeen[bewerken]

tijdvak oligoceen[bewerken]
  • 23 - warm klimaat, snelle evolutie
tijdvak eoceen[bewerken]
  • 34 - archaïsche zoogdieren, eerste vorming van landijs
tijdvak paleoceen[bewerken]
  • 56 - tropisch klimaat, zoogdieren vullen snel de open plek van de dinosauriërs op.
tijdsnede thanetium[bewerken]
tijdsnede selandium[bewerken]
tijdsnede danium[bewerken]
  • <65 grote uitstervingsgolf, alle dinosauriërs en vele andere soorten verdwijnen

era mesozoïcum[bewerken]

periode krijt[bewerken]

tijdvak bovenkrijt[bewerken]
  • 65 - bloeiende planten, vissen, dinosauriërs
tijdvak benedenkrijt[bewerken]
  • 100 - Gondwanaland valt uiteen

periode jura[bewerken]

tijdvak bovenjura: malm[bewerken]
  • 145 - varens
tijdvak middenjura: dogger[bewerken]
  • 161 - hagedissen, eerste vogels
tijdvak benedenjura: lias[bewerken]
  • 175 - ammonieten
tijdsnede toarcium[bewerken]

periode trias[bewerken]

tijdvak boventrias[bewerken]
  • 200 -- archosauriërs worden dominant op het land
tijdvak middentrias[bewerken]
  • 230 - moderne amfibiën
tijdvak benedentrias[bewerken]
  • 245 - eerste kleine zoogdieren

era paleozoïcum[bewerken]

periode perm[bewerken]

tijdvak lopingium[bewerken]
  • 251 - supercontinent van Pangea
tijdvak guadalupium[bewerken]
tijdvak cisuralium[bewerken]

periode carboon[bewerken]

tijdvak bovenpennsylvanium[bewerken]
  • 299 - gevleugelde insecten
tijdvak middenpennsylvanium[bewerken]
  • 306 - reptielen, koolwouden
tijdvak benedenpennsylvanium[bewerken]
  • 312 - hoog zuurstofgehalte
tijdvak bovenmississippium[bewerken]
  • 318 - primitieve bomen
tijdvak middemississippium[bewerken]
  • 326 - primitieve haaien
tijdvak benedenmississippium[bewerken]
  • 345 - vorming van landijs

periode devoon[bewerken]

tijdvak bovendevoon[bewerken]
  • 359 -
tijdvak middendevoon[bewerken]
  • 385 - zeelelies
tijdvak benedendevoon[bewerken]
  • 398 - vissen met kaken

periode siluur[bewerken]

tijdvak pridolium[bewerken]
  • 416 - eerste vaatplanten op het land
tijdvak ludlowium[bewerken]
  • 419 - duizendpoten
tijdvak wenlockium[bewerken]
  • 423 - koraal
tijdvak llandoverium[bewerken]
  • 428 - trilobieten

periode ordovicium[bewerken]

tijdvak bovenordovicium[bewerken]
  • 443 - ongewervelden dominant
tijdvak middenordovicium[bewerken]
  • 461 - zeesterren
tijdvak benedenordovicium[bewerken]
  • 471 - eerste landplanten

periode cambrium[bewerken]

tijdvak furongium[bewerken]
  • 488 - de cambrische explosie
tijdvak middencambrium[bewerken]
  • 501 - trilobieten
tijdvak benedencambrium[bewerken]
  • 513 - sponzen

eon proterozoïcum[bewerken]

era neoproterozoïcum[bewerken]

periode ediacarium[bewerken]

  • 541 - eerste meercellige weekdieren

periode cryogenium[bewerken]

  • 635 - einde Marinoïsche ijstijd

periode tonium[bewerken]

  • 720 - begin Sturtian ijstijd
  • 850 - acritarchen

era mesoproterozoïcum[bewerken]

periode stenium[bewerken]

  • 1000 - vorming van Rodinia

periode ectasium[bewerken]

  • 1200

periode calymmium[bewerken]

  • 1400

era paleoproterozoïcum[bewerken]

periode statherium[bewerken]

  • 1600 - eerste complexe eencelligen

periode orosirium[bewerken]

  • 1800 - overgang naar een zuurstofatmosfeer

periode rhyacium[bewerken]

  • 2050

periode siderium[bewerken]

  • 2300

eon archaïcum[bewerken]

era neoarchaïcum[bewerken]

  • 2,500 - de moderne kratons stabiliseren zich

era mesoarchaïcum[bewerken]

era paleoarchaïcum[bewerken]

era eoarchaïcum[bewerken]

  • 3,600 - eerste eencellige organismen

eon hadeïcum[bewerken]

  • 4,060 - oudst bekende rotsen (mogelijk nog ouder te dateren rotsen worden nog onderzocht)
  • 4,400 - oudst bekende mineraal
  • 4,570 - vorming van de aarde