WikiWoordenboek:Geologische tijdschaal

De tijdperken (eons, eras, periodes, tijdvakken en tijdsnedes) van de aardgeschiedenis.

De meest recente staan boven aan, de getallen zijn in miljoenen jaren geleden en geven het eind van het desbetreffende tijdperk aan:

We volgen hier de spelling van de Taalunie die voor tijdperken sinds 2005 met een kleine letter is. In specialistische publicaties blijft volgens de Taalunie spelling met een hoofdletter mogelijk, zie hier..

eon fanerozoïcum

era kaenozoïcum

periode neogeen

tijdvak holoceen

• 0 - eind van de laatste ijstijd; begin van de beschaving

tijdvak pleistoceen

• 0.011 - verschijnen weer verdwijnen van de grote zoogdieren, evolutie van de mens

tijdvak plioceen

• 1.8 - ijstijs, moderne zoogdieren en schelpdieren verschijnen

tijdvak mioceen

• 5.3 - gematigd klimaat, bergvorming moderate climate, gras verschijnt en daarmee veel nieuwe zoogdieren en vogels

periode paleogeen

tijdvak oligoceen

• 23 - warm klimaat, snelle evolutie

tijdvak eoceen

• 34 - archaïsche zoogdieren, eerste vorming van landijs

tijdvak paleoceen

• 56 - tropisch klimaat, zoogdieren vullen snel de open plek van de dinosauriërs op.

tijdsnede danium

• <65 grote uitstervingsgolf, alle dinosauriërs en vele andere soorten verdwijnen

era mesozoïcum

periode krijt

tijdvak bovenkrijt

• 65 - bloeiende planten, vissen, dinosauriërs

tijdvak benedenkrijt

• 100 - Gondwanaland valt uiteen

periode jura

tijdvak bovenjura: malm

• 145 - varens

tijdvak middenjura: dogger

• 161 - hagedissen, eerste vogels

tijdvak benedenjura: lias

• 175 - ammonieten

periode trias

tijdvak boventrias

• 200 -- archosauriërs worden dominant op het land

tijdvak middentrias

• 230 - moderne amfibiën

tijdvak benedentrias

• 245 - eerste kleine zoogdieren

era paleozoïcum

periode perm

tijdvak lopingium

• 251 - supercontinent van Pangea

tijdvak guadalupium

• 260 - naaktzadige planten

tijdvak cisuralium

• 270 - kevers and vliegen

periode carboon

tijdvak bovenpennsylvanium

• 299 - gevleugelde insecten

tijdvak middenpennsylvanium

• 306 - reptielen, koolwouden

tijdvak benedenpennsylvanium

• 312 - hoog zuurstofgehalte

tijdvak bovenmississippium

• 318 - primitieve bomen

tijdvak middemississippium

• 326 - primitieve haaien

tijdvak benedenmississippium

• 345 - vorming van landijs

periode devoon

tijdvak bovendevoon

• 359 -

tijdvak middendevoon

• 385 - zeelelies

tijdvak benedendevoon

• 398 - vissen met kaken

periode siluur

tijdvak pridolium

• 416 - eerste vaatplanten op het land

tijdvak ludlowium

• 419 - duizendpoten

tijdvak wenlockium

• 423 - koraal

tijdvak llandoverium

• 428 - trilobieten

periode ordovicium

tijdvak bovenordovicium

• 443 - ongewervelden dominant

tijdvak middenordovicium

• 461 - zeesterren

tijdvak benedenordovicium

• 471 - eerste landplanten

periode cambrium

tijdvak furongium

• 488 - de cambrische explosie

tijdvak middencambrium

• 501 - trilobieten

tijdvak benedencambrium

• 513 - sponzen

eon proterozoïcum

era neoproterozoïcum

periode ediacarium

• 541 - eerste meercellige weekdieren

periode cryogenium

• 635 - einde Marinoïsche ijstijd

periode tonium

• 720 - begin Sturtian ijstijd
• 850 - acritarchen

era mesoproterozoïcum

periode stenium

• 1000 - vorming van Rodinia

periode ectasium

• 1200

periode calymmium

• 1400

era paleoproterozoïcum

periode statherium

• 1600 - eerste complexe eencelligen

periode orosirium

• 1800 - overgang naar een zuurstofatmosfeer

periode rhyacium

• 2050

periode siderium

• 2300

eon archaïcum

era neoarchaïcum

• 2,500 - de moderne kratons stabiliseren zich

era mesoarchaïcum

• 2,800 - eerste stromatolieten

era paleoarchaïcum

• 3,200 - oudst bekende aerobische bacterie

era eoarchaïcum

• 3,600 - eerste eencellige organismen

eon hadeïcum

• 4,060 - oudst bekende rotsen (mogelijk nog ouder te dateren rotsen worden nog onderzocht)
• 4,400 - oudst bekende mineraal
• 4,570 - vorming van de aarde