hersenen

Nederlands

1. De hersenen afgebeeld binnen de schedel in het hoofd.

Uitspraak

• Geluid:  hersenen    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈhɛrsənə(n) / (3 lettergrepen)

Woordafbreking

• her·se·nen

Woordherkomst en -opbouw

• alleen meervoud van Middelnederlands hersene, in de betekenis van ‘deel van centrale zenuwstelsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240. Tegenwoordig komt alleen het meervoud nog voor.

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	-	hersenen hersens
verkleinwoord	-	hersentjes

Zelfstandig naamwoord

de hersenen mv

1. (anatomie) waarnemend, aansturend, controlerend en informatieverwerkend orgaan in dieren

   • De chirurg voert een operatie op de hersenen uit. 

   ▸ Als het nodig was, zou hij de helft van zijn eigen hersenen doneren om mij in leven te houden.

   ▸ 'Hoe sta je daar tegenover?' 'Hoe ik ertegenover sta dat je mijn hersenen kapot gaat maken?' 'Bibi.

   ▸ Van alle fietsslachtoffers vorig jaar had ongeveer de helft (49 procent) een botbreuk. Maar een fietsongeluk kan ook leiden tot licht hersenletsel (13 procent) of ernstige schade aan de hersenen of de schedel (4 procent).

2. (figuurlijk) denkvermogen, intelligentie

   • Veel hersenen heeft hij niet. 

   ▸ Alsof het slaaptekort dat deel van zijn hersenen uitschakelde dat zijn humane denken aanstuurde.

Synoniemen

• [1] brein, hersens

Hyponiemen

• achterhersenen, eindhersenen, garnalenhersenen, grote hersenen, middenhersenen, reukhersenen, tussenhersenen, voorhersenen

Afgeleide begrippen

   

hersenaandoening hersenaanhangsel hersenabces hersenactiviteit hersenafwijking hersenaneurysma hersenarbeid hersenbacil hersenbalk hersenbank hersenbeschadiging hersenbesturing hersenbloeding hersenbreker hersenbreuk hersencapaciteit hersencel hersencentrum hersenchip hersenchirurg hersenchirurgie hersendeel hersendood hersendruk hersenembolie hersenemigratie hersenfilm hersenfunctie hersengadget hersengebied hersengolf hersengroef hersengymnastiek hersenhelft hersenholte herseninfarct herseninhoud hersenkamer hersenkanker hersenkern hersenklier hersenkneuzing hersenkoraal hersenkraker hersenkronkel hersenkwab hersenleeftijd hersenletsel hersenlijer hersenloos hersenmantel hersenmassa hersenmist hersenmoeheid hersennavigatiesysteem hersenoedeem hersenomvang hersenonderzoek hersenonderzoeker hersenontlasting hersenontsteking hersenontwikkeling hersenoperatie hersenorgaan hersenpan hersenpathologie hersenpikker hersenproces hersenprothese hersenscan hersenschade hersenschedel hersenschim hersenschimmig hersenschors hersenschudding hersenslagader hersenspecialist hersenspinsel hersenspoelen hersenspook hersenstam hersenstimulatie hersenstructuur hersensubstantie hersentransplantatie hersentrauma hersentumor hersenvat hersenventrikel hersenverlamming hersenverweking hersenvlies hersenvlucht hersenvocht hersenvolume hersenweefsel hersenwerk hersenwinding hersenzenuw hersenziekte

Vertalingen

    1. brein   

Afrikaans: brein (af), harsings (af) Arabisch: دماغ (ar) (dimāḡ) m Bambara: kunkolosɛmɛ (bm) Bengaals: মস্তিষ্ক (bn) Bulgaars: главен мозък (bg) m Catalaans: cervell (ca) Chinees: 脑 (zh) (nǎo) Deens: hjerne (da) g Duits: Gehirn (de) o Engels: brain (en) Esperanto: cerbo (eo) Fins: aivot (fi) Frans: cerveau (fr) m Fries: brein (fy), harsens (fy) Grieks: εγκέφαλος (el) (egkéfalos) m Hebreeuws: מוח (he) Ido: cerebro (io) IJslands: heili (is) m Indonesisch: otak (id) Italiaans: cervello (it) m Japans: 脳 (ja) (のう, nō) Koreaans: 뇌 (ko) (noe) Krim-Tataars: miy

Litouws: smegenys (lt) vmv Macedonisch: черепен мозок (mk) Nederduits: Bregen (nds) m, Harn (nds) o Noors: hjerne (no) m Nynorsk: hjerne (nn) m Oekraïens: мо́зок (uk) (mózok) m Papiaments: serebro Perzisch: مغز (fa) (maġz) Pools: mózg (pl) m Portugees: cérebro (pt) m Russisch: мозг (ru) (mozg) m Servisch: mozak (sr) Siciliaans: ciriveddu (scn) Sloveens: možgani (sl) Slowaaks: mozog (sk) Spaans: cerebro (es) m Tamil: மூளை (ta) (mūḷai) Thai: สมอง (th) (sà-mɔ̌ɔng) Tsjechisch: mozek (cs) Turks: beyin (tr) Vietnamees: óc (vi) Welsh: ymennydd (cy) m Zweeds: hjärna (sv) g

Gangbaarheid

• Het woord hersenen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "hersenen" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.