gooien

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  gooien    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈɣojə(n) / (2 lettergrepen)
  • (Noord-Nederland): /ˈχoːi̯ən/
  • (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ˈɣoːi̯ən/

Woordafbreking

• gooi·en

Woordherkomst en -opbouw

• van Middelnederlands goyen, in de betekenis van ‘werpen’ aangetroffen vanaf 1350

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
gooien	gooide	gegooid
zwak -d	volledig

Werkwoord

gooien

1. overgankelijk het door de lucht verplaatsen van een voorwerp, al dan niet naar een doelwit

   ▸ Het was nog een stuk moeilijker dan gedacht om een touw over een hoge tak te gooien.

   ▸ Waarom heb ik het in godsnaam verkocht? Ik was kwaad, ik wilde al het oude opruimen, alles overboord gooien om ervan af te zijn.

Synoniemen

• werpen

Hyponiemen

   

aangooien afgooien bijgooien buitengooien dichtgooien doodgooien dooreengooien ertegenaan gooien eruit gooien hamergooien ingooien kapotgooien kleingooien leeggooien losgooien misgooien moddergooien natgooien neergooien omgooien omhooggooien omvergooien ondereengooien ondergooien opengooien opgooien overgooien overhoopgooien pijltjesgooien platgooien rondgooien stukgooien taartgooien te grabbel gooien teruggooien toegooien uitgooien vergooien volgooien wc-potgooien weggooien

Afgeleide begrippen

• gegooi, gooi-en-smijtfilm, gooi-en-smijtwerk, gooiarm, gooier, gooister

Uitdrukkingen en gezegden

   

De handdoek in de ring gooien het opgeven De knuppel in het hoenderhok gooien Met een opmerking een meningsverschil krijgen De kont tegen de krib gooien Zich verzetten Er met de pet naar gooien je doet niet je best Ergens een gooi naar doen een kans wagen of iets proberen te raden Goed geld naar kwaad geld gooien geld ergens insteken waarvan bekend is dat het verlies oplevert Hoge ogen gooien een goede kans maken op iets Met de muts naar iets gooien ergens geen zorg aan besteden Met de pet naar iets gooien niet echt moeite voor iets doen ofwel: zonder inzicht schatten Olie in het vuur gooien. iets doen waardoor de ruzie opnieuw begint of oplaait Over de balk gooien onnodig geld uitgeven voor zaken die niet nodig zijn Roet in het eten gooien de pret bederven of een plan laten mislukken over een andere boeg gooien iets op een andere manier aanpakken ∗ ' Meteen hoor ik hoe zielig dit klinkt en ik besluit het over een andere boeg te gooien voordat ik nog meer kleding moet afstaan. het daarop gooien iets aanwijzen als de oorzaak ∗ 'Ja hoor, gooien we het daarop?' Ze snuift van woede.

Vertalingen

    1. het door de lucht verplaatsen van een voorwerp, al dan niet naar een doelwit   

Duits: werfen (de) Engels: throw (en) Frans: jeter (fr), lancer (fr) Kazachs: лақтыру (kk) Oudnoords: roða

Papiaments: tira Quechua: ch'uqay (qu) Russisch: бросать (ru) Spaans: tirar (es), lanzar (es), echar (es), achocar (es), abarrajar (es), botar (es), abalanzar (es)

Zelfstandig naamwoord

de gooien mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord gooi

Gangbaarheid

• Het woord gooien staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gooien" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.