tussen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  tussen    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈtʏsən / (2 lettergrepen)
• IPA: /ˈtʏ.sən/

Woordafbreking

• tus·sen

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1249

• afkomstig van: Middelnederlands: tusschen

  Verwant in Germaans: West: Engels: betwixt (Angelsaksisch: betwēox), Duits: zwischen, (Oudhoogduits: zuiski, zwiskēn), Fries: tusken (Oudfries: twisk(a))

Voorzetsel

tussen

1. met iets aan minimaal twee kanten het kind staat tussen haar ouders

   ▸ Dit weekend worden tussen Groningen en omliggende stations snelbussen ingezet. In de meeste richtingen rijden vanaf maandag weer treinen, maar van 14 juni tot en met 12 juli gaat het station opnieuw dicht. Op de laatste dagen wordt in vrijwel de hele provincie het treinverkeer stilgelegd.

   ▸ Onderzoekers van de LHC-deeltjesversneller hebben bewijs gevonden voor een ongekend zware en exotische vorm van antimaterie. Die ontdekten ze in de nasleep van een botsing tussen extreem snelle looddeeltjes.

2. boven de eerstgenoemde waarde, maar onder de grotere laatstgenoemde
3. na de eerstgenoemde tijd/gebeurtenis, maar voor de latere laatstgenoemde
4. minstens de eerstgenoemde waarde, maar hoogstens de grotere laatstgenoemde

   ▸ Met mijn 43 jaar was ik duidelijk de oudste van het stel, de rest leek ergens tussen de twintig en vijfentwintig.

Hyponiemen

• daartussen, ertussen, ervantussen, hiertussen, intussen, ondertussen, waartussen

Afgeleide begrippen

   

tussen-s tussenas tussenbalans tussenbeide tussendek tussendeur tussendoor tussendorpel tussenfase tussengeneratie tussengerecht tussengroep tussenin tussenklank tussenklassement tussenkomen tussenkomend tussenkomst tussenkop tussenlanding tussenliggend tussenoplossing tussenpartij tussenpaus tussenpauze tussenperiode tussenpersoon tussenpoos tussenpositie tussenrapportage tussenresultaat tussenruimte tussenschot tussenspel tussensprint tussenstadium tussenstand tussenstandpunt tussenstation tussenstop tussenstuk tussentaal tussentijd tussenuit tussenuur tussenwand tussenweg tussenwerpsel tussenwoning tussenzet tussenzin

Uitdrukkingen en gezegden

   

[2] tussen pot en pint Tussen de klippen door zeilen op handige manier alle moeilijkheden vermijden Tussen servet en tafellaken zijn niet bij de kleintjes maar ook niet bij de groten horen Tussen twee vuren zitten moeten kiezen tussen twee onaangename mogelijkheden ofwel: zich bevinden tussen twee ruziemakers Tussen wal en schip geraken iets raakt per ongeluk verloren of zoek tussen neus en lippen zeggen zonder nadruk, terloops zeggen Er geen woord tussen krijgen Ergens geen speld tussen kunnen krijgen iets klopt precies ofwel: geen gelegenheid krijgen in een gesprek ertussen te komen Het verschil tussen mijn en dijn niet kennen stelen Ook tussen de mooie bloemen groeien brandnetels de schoonheid van de omgeving biedt geen garantie voor onaangename zaken Zich tussen hangen en wurgen bevinden zich in gevaarlijke en moeilijke omstandigheden bevinden een stok tussen de benen steken

Vertalingen

    1. met iets aan minimaal twee kanten het kind staat tussen haar ouders   

Duits: zwischen (de) Engels: between (en), among (en) Frans: entre (fr) Grieks: ανάμεσα (el) (anámesa) Noors: imellom (no), mellom (no)

Nynorsk: imellom (nn), mellom (nn) Papiaments: entre Pools: między (pl), pomiędzy (pl) Roemeens: între (ro) Spaans: entre (es) Vietnamees: giữa (vi) Waals: inte (wa)

Bijwoord

		vnw. bijw.
voorzetselbijwoord		tussen
persoonlijk		ertussen
aanwijz.	nabij	hiertussen
	veraf	daartussen
vragend/betrekk.		waartussen

tussen

1. bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

   tussenvoegen: hij voegde een extra bladzijde tussen

2. prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord

   ertussen: Er zat een zeldzame vogel tussen.

Gangbaarheid

• Het woord tussen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "tussen" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.

Achterhoeks

Voorzetsel

tussen

1. tussen; met iets aan minimaal twee kanten

   «Dat huus steet tussen de beume.»

   Dat huis staat tussen de bomen.

Nedersaksisch

Voorzetsel

tussen

1. tussen; met iets aan minimaal twee kanten

   «Dat huus steet tussen de beume.»

   Dat huis staat tussen de bomen.

Schrijfwijzen

tüschen tusken tüsken tüssen

tuzzen twischen twüschen

Urkers

Voorzetsel

tussen

1. tussen; met iets aan minimaal twee kanten