schijf

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  schijf    (hulp, bestand)
• IPA: / sxɛif / (1 lettergreep); /sxɛi̯f/

Woordafbreking

• schijf

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘platrond voorwerp’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240.
• erfwoord: Middelnederlands scīve ‘schijf, platrond voorwerp’, ontwikkeld uit Oergermaans *skībō-, wijzend met grammatische wisseling op Indo-Europees *sk(e)ip-, labiaaluitbreiding van *skeh₂i- ‘splijten’ (zie verder scheiden). Evenals Nederduits Schiev, Duits Scheibe, Fries skiif en Zweeds skiva, alle ‘platrond voorwerp, schijf’. Verwantschap met scheef (zn.) en schever(steen).

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	schijf	schijven
verkleinwoord	schijfje	schijfjes

Zelfstandig naamwoord

de schijf v / m

1. plat en rond voorwerp (discus)
2. (voeding) afgesneden plak van een of andere stof
3. (informatica) opslagmedium
4. (muziek) platte en ronde muziekdrager
5. (muziek) (figuurlijk) muziekalbum of muzieknummer, in het bijzonder een goed nummer

   • Welk nummer is dat? Wat een schijf! 

6. (spel) (sport) elk van de stenen waarmee het damspel wordt gespeeld

Synoniemen

• [5] plaat
• [6] damschijf, damsteen

Hyponiemen

• [2] filet, moot, plak, snee
• [3] floppy, harde schijf
• [3], [4] cd, cd-schijf, dvd
• [4] grammofoonplaat, lp, single
• [5] alarmschijf

Hyponiemen

   

aanpuntschijf alarmschijf amarilschijf ananasschijf appelschijf autokostenschijf bamischijf belastingschijf bladschijf blu-rayschijf bolschijf boomschijf cd-schijf citroenschijf computerschijf damschijf dartschijf draaischijf dvd-schijf eulerschijf gaatschijf geheugenschijf gewichtschijf gewichtsschijf glasschijf groeischijf hamschijf harde schijf hechtschijf hvd-schijf inkomensschijf kiemschijf kiesschijf kleurenschijf klokschijf knieschijf kopschijf lamellenschijf maaltijdschijf maanschijf magneetschijf modelschijf nasischijf nestenschijf netwerkschijf newtonschijf nipkowschijf Nipkowschijf nummerschijf parkeerschijf placido-schijf platenschijf polijstschijf pottenbakkersschijf programmaschijf rammelschijf randschijf rekenschijf remschijf riemschijf rompschijf schietschijf schopschijf schuurschijf sjoelschijf slijpschijf snaarschijf stofschijf tariefschijf treiterschijf troetelschijf tuimelschijf tussenwervelschijf wattenschijf werpschijf wervelschijf wroetschijf zonneschijf

Afgeleide begrippen

   

olijfgroene schijfzwam schijfaandrijving schijfbeveiliging schijfblad schijfbloem schijfboogkever schijfboor schijfcactus schijfdiagram schijfdiameter schijfdiertje schijffrees schijfgeheugen schijfhoren schijfhorens schijfkamille schijfkoppeling schijfkwal schijfkwallen schijfloop schijfoffer schijfopruiming schijfrem schijfruimte schijfschieten schijfslak schijfslakken schijfstation schijftaling schijftol schijftrilkorstje schijfvormig schijfwereld schijfwiel schijfwinst schijfzalm schijveling schijveneg schijvenegge schijvengeheugen schijvenglas schijventarief

Uitdrukkingen en gezegden

• Over veel schijven lopen

veel mensen die ergens zich mee bemoeien

Vertalingen

    1. plat en rond voorwerp   

Afrikaans: skyf (af) Albanees: disk (sq) Angelsaksisch: disc (ang) Catalaans: disc (ca) m Deens: diskos (da), skive (da) Duits: Scheibe (de) v, Diskus (de) m Engels: disc (en) Esperanto: disko (eo) Fins: kiekko (fi) Frans: disque (fr) m Fries: skiif (fy)

Grieks: δίσκος (el) m Hongaars: lemez (hu) Ido: disko (io) Italiaans: disco (it) m Papiaments: disko Pools: płyta (pl), dysk (pl) Portugees: disco (pt) m Russisch: диск (ru) m Spaans: disco (es) m Zweeds: skiva (sv)

    2. een gerecht dat plat en rond is   

Frans: galette (fr) v

Gangbaarheid

• Het woord schijf staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "schijf" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.