gemeenzaam

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  gemeenzaam    (hulp, bestand)

Woordafbreking

• ge·meen·zaam

Woordherkomst en -opbouw

• Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘familiair’ voor het eerst aangetroffen in 1704
• afgeleid van gemeen met het achtervoegsel -zaam

	stellend	vergrotend	overtreffend
onverbogen	gemeenzaam	gemeenzamer	gemeenzaamst
verbogen	gemeenzame	gemeenzamere	gemeenzaamste
partitief	gemeenzaams	gemeenzamers	-

Bijvoeglijk naamwoord

gemeenzaam

1. op een voet van gelijkheid, zonder afstand mensen benaderen of benaderd worden

   • Duys bedacht ook het archaïsch aandoende pseudoniem Drs. P - tot genoegen van de betrokkene, die liever niet als populair artiest op de schouders wilde worden geslagen of gehesen en ook niet voor iedereen gemeenzaam Heinz wenste te heten: „Het pseudoniem schept afstand. Daarbij had het voorvoegsel doctorandus iets komieks waarin ik mij zeer goed kon vinden.” 
   • Albert Heijn, de beste supermarkt van Nederland, is een reus. In sommige kringen wordt gemeenzaam gesproken van boodschappen doen bij 'Appie', maar winkelen bij deze reus geeft status.  

Synoniemen

• vertrouwelijk, familiair, informeel, vriendschappelijk, ongedwongen, gemoedelijk, gezellig, huiselijk, knus, gemakkelijk, alledaags, populair, kameraadschappelijk

Antoniemen

• vormelijk, formalistisch, afstandelijk, hautain

Afgeleide begrippen

• gemeenzaamheid

Vertalingen

    1.op een voet van gelijkheid, zonder afstand   

Engels: familiar (en)

Spaans: familiar (es)

Gangbaarheid

• Het woord gemeenzaam staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gemeenzaam" herkend door:

91 %	van de Nederlanders;
84 %	van de Vlamingen.