dagen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  dagen    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈdaɣə(n) / (2 lettergrepen)
  • (Noord-Nederland): /ˈdaχə(n)/
  • (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ˈdaɣə(n)/

Woordafbreking

• da·gen

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘oproepen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
dagen	daagde	gedaagd
zwak -d	volledig

Werkwoord

dagen

1. onpersoonlijk dag worden

   • Het daagde al in het oosten toen hij eindelijk in slaap viel. 

2. overgankelijk (juridisch) dagvaarden: de opdracht geven op een bepaalde dag voor het hof te verschijnen

   • Hij werd voor de rechtbank gedaagd. 

3. absoluut beginnen te beseffen, beginnen bewust te worden

   • Toen begon er iets bij hem te dagen. 

Synoniemen

• [1] krieken, licht worden
• [2] dagvaarden
• [1],[3] gloren

Hyponiemen

• indagen, opdagen, uitdagen, verdagen

Vertalingen

    1. dag worden   

Duits: dämmern (de), tagen (de) Frans: apparaître (fr), luire (fr)

Spaans: amanecer (es), alborear (es), esclarecer (es)

    2. dagvaarden: de opdracht geven op een bepaalde dag voor het hof te verschijnen   

Duits: vorladen (de)

Spaans: citar (es), emplazar (es)

    3. beginnen te beseffen, beginnen bewust te worden   

Duits: sich klar werden (de)

Zelfstandig naamwoord

de dagen mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord dag

   ▸ Snelbussen ingezet: Dit weekend worden tussen Groningen en omliggende stations snelbussen ingezet. In de meeste richtingen rijden vanaf maandag weer treinen, maar van 14 juni tot en met 12 juli gaat het station opnieuw dicht. Op de laatste dagen wordt in vrijwel de hele provincie het treinverkeer stilgelegd.

   ▸ Ze ging naar de zonsondergang kijken vanuit het water, maar kwam er niet meer uit door de sterke stroming. Haar lichaam werd pas dagen later gevonden.

Afgeleide begrippen

• bezoekdagen, dankdagen, decemberdagen, dierendagen, donderdagen, feestdagen, geboortedagen, herfstdagen, hondsdagen, kerstdagen, kinderdagen, lentedagen, maandagen, marktdagen, naamdagen, regendagen, rustdagen, vrijdagen, werkdagen, winterdagen, zomerdagen, zondagen

Gangbaarheid

• Het woord dagen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "dagen" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Deens

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

Woordafbreking

• da·gen

Naar frequentie	569

Zelfstandig naamwoord

dagen

1. nominatief bepaald gemeenschappelijk geslacht enkelvoud van dag

Nedersaksisch

Zelfstandig naamwoord

dagen

1. meervoud van dag

Noors

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / ˈdɑːgən /

Woordafbreking

• da·gen

Naar frequentie	355

Zelfstandig naamwoord

dagen

1. nominatief bepaald mannelijk enkelvoud van dag

Nynorsk

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / ˈdɑːgən /

Woordafbreking

• da·gen

Zelfstandig naamwoord

dagen

1. nominatief bepaald mannelijk enkelvoud van dag

Veluws

Zelfstandig naamwoord

dagen

1. meervoud van dag

Zweeds

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

Naar frequentie	495

Zelfstandig naamwoord

dagen

1. nominatief bepaald gemeenschappelijk geslacht enkelvoud van dag