sprang

Uit WikiWoordenboek
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Andere schrijfwijzen Niet te verwarren met: Sprang


Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • sprang
Woordherkomst en -opbouw
[A] enkelvoud meervoud
naamwoord sprang sprangen
verkleinwoord sprangetje sprangetjes

Zelfstandig naamwoord

[A] sprang v / m

  1. (waterstaat) gegraven beken waarmee opwellend water wordt aangevoerd
    • Een sprang is een onderaardse waterader die op een bepaalde plek aan de oppervlakte komt. [4]
    • Hier ligt een sprang met diepe win-putten. [5]
  2. (sport) (vogelschieten) de op een hoge paal geplaatste ijzeren vertakking met daarop de houten vogels die als doelwit dienen
    • Elke zondagmiddag wordt, 't zij hier 't zij daar, op ‘staande of liggende wip’, buiten of onder dak, met handboog en met pijlen geschoten naar een sprang met hoogvogel, zijvogels en ‘gewone’ vogels. [6]
    • Op eene kleine weide, die hem toebehoorde, en dicht bij de Lei gelegen was, had hun vader eene sprang laten oprichten, waar zij zich vermaken konden met den gaai te schieten, hetgeen zij dan ook bijna onverpoosd deden, sedert zij in vacantie waren; want thans woonden zij in het College van St.- Barbara te Gent. [7]
  3. (molenaarsambacht) ijzeren oog waarmee de vang vastzit aan de vangbalk
    De vang is een rond het aswiel gebogen plank of band die via vangbalk wordt aangetrokken om als een rem de molen tot stilstand te brengen.[8]
    • Vang. Reminrichting van de molen, voornamelijk bestaande uit een stalen vangplank (of -band), een ijzeren vanghaak (of -sabel) (waarmee de vangplank aan het vangeinde vastgemaakt is aan een voeghout (oorspronkelijk houten vangsabel)), een sprang (waarmee de vangplank vastgemaakt is aan de vangbalk), een vangbalk, een vangezel, een vangtrommel, een vangtouw, een vangketting, en een keervang. [9]
Synoniemen

Werkwoord

[A] sprang

  1. (verouderd)  sprong ww 
    • Waar iemand het door ouderdom of armoede al te moeilijk kreeg, daar sprang hij bij en nam de zwaarste postjes op zich. [10]
    • Vrouw Wouters sprang op, en liep naar de achterdeur, om deze toe te duwen, (…) [11]
[B] enkelvoud meervoud
naamwoord sprang -
verkleinwoord - -

Zelfstandig naamwoord

[B] sprang o

  1. vervaardiging van textiel door vlechten
    • Zoals wel meer technieken is het sprang uitgevonden, gebruikt, vergeten en herontdekt op verschillende plaatsen op de wereld. [12]
    • Het is dan ook niet zo vreemd dat na het borduren technieken als Egyptisch vlechten – tegenwoordig sprang geheten –, raffiawerk en handweven opbloeiden door propaganda van de op rationalistische leest geschoeide V.A.N.K.-dames. [13]
Synoniemen
Afgeleide begrippen
Hyperoniemen
Verwante begrippen

Gangbaarheid

47 % van de Nederlanders;
28 % van de Vlamingen.

Meer informatie

Verwijzingen

  1. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  2. sprang op website: Etymologiebank.nl
  3. Sprang in de Engelstalige Wikipedia op Wikipedia (en), dat cognaat is met  springen ww ; geraadpleegd 2019-07-16
  4. Centrum voor religieuze Bezinning "De Sprang" op website: vrijzinnigenvelp.nl; geraadpleegd 2019-07-16
  5. Smit, R. "Meijendel" in: Waterwandelingen (mei 2011) Vewin, Rijswijk; p. 69 kol. 1; geraadpleegd 2019-07-16
  6. Dauw, A. "Balpijpschutters in het Bulskampveld" in: Biekorf. jrg. 60 nr. 4 (april 1959) G. Barbiaux, Brugge; p. 115; geraadpleegd 2019-07-16
  7. Loveling V. & R. Loveling Nieuwe novellen. (1876) Algemeene Boekhandel, Gent; p. 312; geraadpleegd 2019-07-16
  8. Vos, P.H. & A.A. Weijnen "1.1.2.1.5 Sprang" in: Woordenboek van de Brabantse dialecten II-2. Niet-agrarische vakterminologieën (1983) Uitgeverij Van Gorcum, Assen; ISBN 9789023218951; p. 321; geraadpleegd 2019-07-16
  9. Becuwe, F. & R. Vereecke De Couchezmolen in Zarren (Kortemark). Beheersplan onroerend erfgoed. (29 augustus 2017) Monument in Ontwikkeling bvba, Nieuwpoort; p. 34; geraadpleegd 2019-07-16
  10. Ram, H. "Lange Wapper." in: Schetsen, novellen en vertellingen. (1903) Jules de Meester, Roeselare/Brussel / J.S. de Haas, Amsterdam; p. 110; geraadpleegd 2019-07-16
  11. Conscience, H. Volledige werken 19. Geld en adel. (1912) J. Lebègue, Brussel; p. 308; geraadpleegd 2019-07-16
  12. Sprang op website: denblauwenswaen.nl; geraadpleegd 2019-07-16
  13. Groot, M. Vrouwen in de vormgeving in Nederland 1880-1940 (2007) Uitgeverij 010, Rotterdam; ISBN 9789064505218; p. 220; geraadpleegd 2019-07-16


Deens

Woordafbreking
  • sprang

Werkwoord

sprang

  1. verleden tijd van springe