dis

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: /dɪs/

Woordafbreking

• dis

Woordherkomst en -opbouw

• Via het Middelnederlandse disch ontwikkeld uit het Oudnederlandse disc/disk, dat van het Proto-Germaanse *diskaz komt, waarvan ook het Oudengelse disc, het Oudnoorse diskr en het Limburgse dösj komen. Het Proto-Germaanse woord is zelf een ontlening aan het Latijnse discus.
• Dis is verwant aan de woorden dish (Engels voor 'schotel, gerecht') en Tisch (Duits voor 'tafel', niet noodzakelijk 'gedekte tafel').

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	dis	dissen
verkleinwoord	disje	disjes

Zelfstandig naamwoord

dis m

1. gedekte tafel
2. maaltijd

Hyponiemen

• [2] feestdis

Afgeleide begrippen

• [2] disgenoot

Vertalingen

    1. gedekte tafel   

Duits: Tafel (de) v, Speisetafel (de) v Engels: table (en)

Frans: table (fr) v

    2. maaltijd   

Duits: Mahl (de) o Engels: table (en)

Frans: table (fr) v

---

Woordherkomst en -opbouw

• Ontleend aan het Duitse Dis, zelf opgebouwd is uit D (de muzieknoot) en een verbastering van het Franse dièse.

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	dis	dissen
verkleinwoord	disje	disjes

Zelfstandig naamwoord

dis v/m

1. (muziek), (Nederland) een d die een halve toon verhoogd is

   De toon “dis” klinkt in de getempereerde stemming gelijk aan de toon “es”.

2. (muziek) de grondtoon (tonica) van de “dis-mineurtoonladder”, tevens een korte aanduiding van die toonladder

   Op de notenbalk van een sonate in dis, staan zes kruisen als voortekens.

3. (muziek) de grondtoon van het “dis-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

   De drie tonen van het dis-mineurakkoord (symbool: D#m) in grondligging, zijn: dis - fis - aïs.

Synoniemen

• [3] es, re kruis (Vlaanderen)
• [4] dis-kleinetertstoonladder, dis-klein, dis-mineurtoonladder, dis-mineur
• [5] dis-klein, dis-kleinakkoord, dis-mineur, dis-mineurakkoord, D#m

Antoniemen

• [4] Dis, Dis-groot, Dis-majeur, Dis-grotetertstoonladder
• [5] Dis, Dis-groot, Dis-majeurakkoord

Verwante begrippen

• [3,4,5] aïs, bis, cis, eïs, fis, gis

Verwante begrippen

• cis, eïs, fis, gis, aïs, bis

Vertalingen

    3. verhoogde toon d   

Duits: dis (de) o Engels: D-sharp (en)

Frans: ré dièse (fr) m Italiaans: re diesis (it) m

    4. dis-kleinetertstoonladder   

Duits: dis-Moll (de) o Engels: D-sharp minor (en)

Frans: ré dièse mineur (fr) m

    5. dis-mineurgrondakkoord   

Duits: D#m, dis-Moll (de) o, dis (de) o Engels: D#m, D-sharp minor (en)

Frans: D#m, ré dièse mineur (fr) m

Duits

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

Woordafbreking

• dis

Zelfstandig naamwoord

dis o

1. (muziek) de toon ”dis”
2. (muziek) dis: korte aanduiding van de toonaard “dis-mineur”

   «Eine Sonate in dis.»

   Een sonate in dis kleine terts.

Antoniemen

• [2] Dis, Dis-Dur, Dis-Dur-Tonleiter

Afgeleide begrippen

• [2] dis-Moll, dis-Moll-Tonleiter

Verwante begrippen

• [1,2] ais, Ais, his, His, ces, Cis, des, Des

Latijn

Voorvoegsel

1. afzonderlijk, apart
2. volkomen