gezond

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  gezond    (hulp, bestand)
• IPA: / ɣəˈzɔnt / (2 lettergrepen)
  • (Noord-Nederland): /xə.ˈzɔnt/
  • (Vlaanderen, Brabant): /ɣə.ˈzɔnt/

Woordafbreking

• ge·zond

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘niet ziek’ voor het eerst aangetroffen in 901
• Van Middelnederlands gesont, van Oudnederlands gesunt met het voorvoegsel ge- (niet van zonnen)
• vervoeging van zonnen: de stam met omvoegsel ge- -d

	stellend	vergrotend	overtreffend
onverbogen	gezond	gezonder	gezondst
verbogen	gezonde	gezondere	gezondste
partitief	gezonds	gezonders	-

Bijvoeglijk naamwoord

gezond

1. vrij van ziektes en zeertes

   • Hij is nog goed gezond voor zijn leeftijd. 

   ▸ Zo geeft het Tacuinum Sanitatis, een middeleeuwse gids tot gezond leven die in verschillende rijkgeïllustreerde kopieën is overgeleverd, ook nadrukkelijk aandacht aan de jacht.

   ▸ De eerste dode in elke oorlog is het gezond verstand.

   ▸ Eindelijk nam ze een klein aarden kruikje, goot de drank erin, deed er een kurk op en zei: 'Ieder uur tien druppels, drie dagen lang en je paard is weer gezond.'

   ▸ Zonder gezonde voeten kon ik hier helemaal niks, dus ik deed er alles aan om ze extra te verzorgen.

2. bevorderlijk voor een goede conditie

   • Lichaamsoefening is gezond voor een mens. 

Synoniemen

• [1] genezen
• [2] goed

Antoniemen

• ongezond
• [2] slecht

Hyponiemen

• [1] (intensivering) oergezond, kerngezond, supergezond

Afgeleide begrippen

• gezondheid, gezondmaker, gezondmakertje, gezondmaking

Afgeleide begrippen

• gezondheid

Vertalingen

    1. vrij van ziektes en zeertes   

Afrikaans: gesond (af) Duits: gesund (de) Engels: healthy (en) Fins: terve (fi) Frans: sain (fr)

Hongaars: egészséges (hu) Spaans: sano (es) Zweeds: frisk (sv)

    2. bevorderlijk voor een goede conditie   

Duits: gesund (de) Engels: healthy (en)

Frans: sain (fr) Zweeds: sund (sv)

Werkwoord

vervoeging van:	zonnen…
verbogen vorm:	gezonde

gezond

1. voltooid deelwoord van zonnen

Gangbaarheid

• Het woord gezond staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gezond" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.