toneel

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  toneel    (hulp, bestand)
• IPA: /toˈnel/

Woordafbreking

• to·neel

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘podium, verhoging in schouwburg’ voor het eerst aangetroffen in 1539

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	toneel	[1,3]: tonelen
verkleinwoord	[1]: toneeltje	[1]: toneeltjes

Zelfstandig naamwoord

het toneel o

1. een ruimte gereedgemaakt voor een vertoning of optreden voor een publiek

   • Het was maar een klein toneel, maar ze maakten er goed gebruik van. 

   ▸ 'Ik ben op het toneel al zo vaak getrouwd geweest dat ik het daarbuiten beslist niet wil zijn'.

   ▸ Als Thea er oogverblindend uitziet, recht van het toneel van de schouwburg, dan is deze man wel haar tegenpool.

   ▸ Maar in Jacobs loge, waar ze een goed uitzicht op het toneel heeft en ver verwijderd is van al die lijven die haar nerveus maken, denkt Nella het wel uit te kunnen houden, als ze daarmee een stap dichter bij een potentieel huwelijk komen.

2. kunstvorm die gebruik maakt van [1] om een publiek op een schouwspel te vergasten

   • Het toneel was altijd al zijn grote liefde geweest. 

3. een schouwspel dat zich ontvouwt alsof het een toneelspel was

   • De tonelen die zich na de machtsovername afspeelden zijn nauwelijks te beschrijven. 

Hyponiemen

   

achtertoneel acteurstoneel amateurtoneel avant-gardetoneel draaitoneel jeugdtoneel kindertoneel krijgstoneel liefhebberstoneel lijsttoneel moordtoneel natuurtoneel onthaasttoneel oorlogstoneel radiotoneel regisseurstoneel repertoiretoneel schooltoneel schouwtoneel staatstoneel straattoneel strijdtoneel studententoneel teksttoneel treurtoneel volkstoneel voortoneel vormingstoneel wereldtoneel

Afgeleide begrippen

   

toneelaanbod toneelaanwijzing toneelacademie toneelachtig toneelacteur toneelactrice toneelakte toneelauteur toneelavond toneelbeeld toneelbestel toneelbewerking toneelbezoeker toneelcarrière toneelclub toneelcritica toneelcriticus toneeldebuut toneeldecor toneeldichter toneeldirecteur toneeldocent toneeldoek toneeldrama toneelervaring toneelfiguur toneelgenootschap toneelgeschiedenis toneelgezelschap toneelgordijn toneelgroep toneelhuis toneelkijker toneelknecht toneelkostuum toneelkring toneelkritiek toneelkunst toneelkunstenaar toneellaars toneellamp toneelleider toneelles toneelleven toneellicht toneelliefhebber toneellijst toneelliteratuur toneelloopbaan toneelmaker toneelmatig toneelmeester toneelmuseum toneelmuziek toneeloeuvre toneelopening toneelopleiding toneelopvoering toneelpersonage toneelpersoonlijkheid toneelposter toneelpraktijk toneelprijs toneelproductie toneelrecensent toneelrecensente toneelrecensie toneelregie toneelregisseur toneelrepertoire toneelrepetitie toneelrol toneelruimte toneelscène toneelschikking toneelschool toneelschrijfkunst toneelschrijfster toneelschrijver toneelschuur toneelsector toneelseizoen toneelspeelden toneelspel toneelspelen toneelspelende toneelstuk toneeltaal toneeltechniek toneeltekst toneeltoren toneeltraditie toneeluitvoering toneelvereniging toneelversie toneelvertoning toneelvlak toneelvloer toneelvoorstelling toneelvoorziening toneelwereld toneelwerk toneelwet toneelwisseling toneelzaal tonelist

Uitdrukkingen en gezegden

• van het toneel verdwijnen

niet meer in de openbaarheid bestaan

∗ Zo snel als TMF opkwam, zo snel verdween de zender ook weer van het toneel. Een hoop vj's vertrokken naar concurrenten. Na 2008 begon de populariteit snel af te nemen en in de eerste maanden van 2011 was de zender alleen nog van 06.00 uur tot 15.00 uur op tv.

Vertalingen

    1.   

Engels: scene (en), stage (en), theatre (en)

Spaans: escena (es) v, escenario (es) m, teatro (es) m

Gangbaarheid

• Het woord toneel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "toneel" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
98 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.