ergatief

Uit WikiWoordenboek
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Nederlands

Uitspraak
Woordherkomst en -opbouw
Woordafbreking
  • er·ga·tief
enkelvoud meervoud
naamwoord ergatief ergatieven
verkleinwoord ergatiefje ergatiefjes

Zelfstandig naamwoord

ergatief m

  1. (letterkunde) (grammatica) de handelende persoon, agens
  2. (taalkunde) (grammatica) een aparte naamval die de handelende persoon (= agens) in een zinsconstructie met een overgankelijk werkwoord aangeeft, en die zich onderscheidt van de naamval van de handelende persoon in een zinsconstructie met een onovergankelijk werkwoord
stellend vergrotend overtreffend
onverbogen ergatief ergatiever -
verbogen ergatieve ergatievere -
partitief ergatiefs [[]] -

Bijvoeglijk naamwoord

  1. (taalkunde)
    1. (taaltypologie) met betrekking tot talen of syntactische constructies waarin een ergatieve naamval voorkomt
    2. (generatieve taalkunde) sinds 1978 een gepopulariseerde (bijna-)synoniem voor intransitief of onovergankelijk.
     Zoals bekend probeert de generatieve taalkunde de uiterlijke vorm van zinnen te verklaren vanuit een onderliggende basisvolgorde. Daarbij worden 'gevoelswerkwoorden' zoals irriteren of storen ergatief genoemd. Ergatieve werkwoorden hebben alleen maar voorwerpen, en geen onderwerp.[1]
    • In 1978 formuleerde Perlmutter, grotendeels zich baserend op observaties van het gedrag van Nederlandse intransitieve werkwoorden, de Unaccusativity Hypothesis. Intransitieve werkwoorden zijn volgens zijn hypothese op te delen in onaccusatieven, ook wel ergatieven (zoals ‘vallen’ en ‘gaan’) en onergatieven (zoals ‘fluiten’ en ‘zingen’).1. Ergatieve werkwoorden hebben in hun onderliggende structuur alleen een direct object, dat in de oppervlaktestructuur is verplaatst naar de subjectspositie [2]
Verwante begrippen

Gangbaarheid

Meer informatie

  1. Bronlink geraadpleegd op 07-09-2020 Weblink bron Peter-Arno Coppen Onder de zin, ergernis en irritatie. in: Trouw, Meppel (06-12-1995), p. 16.
  2. Lynn S. Eekhof. 2015. Ergatieve adjectieven in het Nederlands. BA Scriptie. Utrecht, Universiteit Utrecht: p. 3. Online: library.uu.nl.