gezag

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  gezag    (hulp, bestand)
• IPA: / ɣəˈzɑx / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• ge·zag

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘macht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1401

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	gezag	-
verkleinwoord	-	-

Zelfstandig naamwoord

het gezag o

1. bevoegdheid om ergens beslissingen over te nemen

   • Hij heeft niet voldoende gezag om dat voorstel aan te nemen. 

1. aanzien; voldoende kennis hebben om ergens een gefundeerd oordeel over te hebben

   • Het gezag van een voetbaltrainer is vaak bepalend voor zijn succes. 

   ▸ Militaire sabotage van die orde van grootte betekende dat Zweden nu ook bij de oorlog betrokken was, verklaarde Oscar met gezag.

2. de overheid; zij die de wettige macht bezitten

   ▸ 'We zijn hier op gezag van schout Slabbaert en de hoofdburgemeester in het stadhuis.

   ▸ De Duitsers hadden het gezag overgenomen en de nieuwe regelgeving was te lezen op een publicatiebord bij de kerk.

   • "Criminelen ondermijnen gezag in 34 gemeenten"  
   • Die overdreven voorliefde voor het gezag had ze van haar vader, adjunct van het plaatsvervangend afdelingshoofd bij het ministerie van Posterijen, die de hiërarchie binnen zijn ministerie zag als een metafoor voor het universum.  

Synoniemen

• autoriteit, prestige

Hyponiemen

• overheidsgezag, rechtsgezag, staatsgezag

Afgeleide begrippen

gezaghebbend gezaghebber gezagloos gezagloosheid gezagsapparaat

gezagsargument gezagsbeginsel gezagsbevoegdheid gezagscrisis gezagscultuur

gezagsfunctie gezagsgetrouw gezagsinstantie gezagsorgaan gezagspatroon

gezagspiramide gezagspositie gezagssymbool gezagssysteem gezagsvacuüm gezagvoerder

Vertalingen

    1. bevoegdheid om ergens beslissingen over te nemen   

Engels: authority (en), prestige (en)

Spaans: autoridad (es) v, prestigio (es) m

Gangbaarheid

• Het woord gezag staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gezag" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.