tirannie

Uit WikiWoordenboek
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • ti·ran·nie
Woordherkomst en -opbouw
enkelvoud meervoud
naamwoord tirannie tirannieën
verkleinwoord - -

Zelfstandig naamwoord

tirannie v

  1. (politiek) onrechtmatige heerschappij, gekenmerkt door willekeur en geweld
     Het ging mis in Frankrijk omdat er daar weinig ervaring was met zelfbestuur én omdat de jonge republiek meteen bedreigd werd door vijanden van buitenaf die de revolutie in de kiem wilden smoren. Dat leidde tot tirannie en geweld.[4]
  2. (pejoratief) machtsmisbruik of heerszuchtig gedrag
     Murat Isik (42), de schrijver van Wees onzichtbaar (Libris Literatuur Prijs 2018), heeft een boek over zijn moeder geschreven, over haar leven dat begon in een dorp zonder waterleiding of elektriciteit in het oosten van Turkije en haar via Izmir en Hamburg naar Amsterdam bracht, naar een flat in het hart van de Bijlmer, waar ze zich bevrijdde van de tirannie van haar man en zich ontwikkelde tot een vrouw met een fulltime baan (voedingsassistente in het AMC) en een inkomen dat hoog genoeg was voor een koopappartement.[5]
  3. (figuurlijk) (pejoratief) dwingende overheersing
     De primaire functie van kunst […] is het bevrijden van het individu van de tirannie van zijn cultuur.[6]
     De opvoeder moet zich dus wel degelijk ‘inspannen om het kind te laten ontsnappen aan de tirannie van het ik en het hier en nu: alles en wel nu meteen’, zoals de Franse pedagoog Philippe Meirieu stelt.[7]
Synoniemen
Verwante begrippen
Vertalingen

Gangbaarheid

94 % van de Nederlanders;
95 % van de Vlamingen.[8]

Meer informatie

Verwijzingen

  1. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  2. tirannie op website: Etymologiebank.nl
  3. "tirannie" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
  4. Bronlink geraadpleegd op 4 januari 2022 Weblink bron Bart Funnekotter “‘Het is de afgelopen twee eeuwen fout gegaan met de ontwikkeling van ons vrijheidsbegrip’” (7 augustus 2020) op nrc.nl
  5. Bronlink geraadpleegd op 4 januari 2022 Weblink bron Rinskje Koelewijn & Jannetje Koelewijn “‘Ik hoopte dat hij ooit over me zou schrijven’” (5 juni 2020) op nrc.nl
  6. Bronlink geraadpleegd op 4 januari 2022 Weblink bron Paul Steenhuis “Kan kunst de wereld redden?” (19 mei 2021) op nrc.nl
  7. Bronlink geraadpleegd op 4 januari 2022 Weblink bron Annemiek Leclaire “Worden Nederlandse kinderen te soft opgevoed?” (23 maart 2021) op nrc.nl
  8. Bronlink geraadpleegd op 28 april 2020 Weblink bron Gearchiveerde versie “Word Prevalence Values” op ugent.be