geleidelijk

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  geleidelijk    (hulp, bestand)
• IPA: /ɣəˈlɛɪdələk/

Woordafbreking

• ge·lei·de·lijk

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘niet plotseling geschiedend’ voor het eerst aangetroffen in 1793
• Naamwoord van handeling van geleiden met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

	stellend	vergrotend	overtreffend
onverbogen	geleidelijk	geleidelijker	geleidelijkst
verbogen	geleidelijke	geleidelijkere	geleidelijkste
partitief	geleidelijks	geleidelijkers	-

Bijvoeglijk naamwoord

geleidelijk

1. in geordende, kalme opeenvolging van het een op het ander overgaand

   ▸ Het individu ondergaat een geleidelijk ontwaken waarin de mogelijkheden van vrijheid, keuze en actie zowel aantrekken als afstoten.

   ▸ Dat was (en is in grote delen van de wereld nog steeds) een wijdverbreide aandoening die zich in allerlei lichaamsdelen kan openbaren en die verloopt in een geleidelijk en slopend proces.

   • De dekolonisatie is voor sommige landen veel geleidelijker geweest dan voor andere. 

   ▸ Het was even wennen om helemaal alleen door de uitgestorven woestijn te lopen, maar toch raakte ik geleidelijk in een ritme.

Antoniemen

• abrupt, plotseling

Vertalingen

    1. in geordende, kalme opeenvolging van het een op het ander overgaand   

Duits: allmählich (de) Engels: gradual (en)

Frans: progressif (fr), graduel (fr) Spaans: progresivo (es), gradual (es), paulatino (es)

Gangbaarheid

• Het woord geleidelijk staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "geleidelijk" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.