staande

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  staande    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈstandə / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• staan·de

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1435

Voorzetsel

staande

1. (formeel) tijdens, gedurende

Werkwoord

vervoeging van:	staan
verbogen vorm:	staandee

staande

1. verbogen vorm van staand, het onvoltooid deelwoord van staan

Bijvoeglijk naamwoord

staande

1. verbogen vorm van de stellende trap van staand

   ▸ ' Heel even is dit tafereel - deze staande man, de vrouw naast hem, uitgedost met hun rijkdommen, verbonden door onzichtbare banden - het volmaaktste plaatje van een huwelijk dat Nella ooit heeft gezien.

   ▸ Een grote rij schuin naar voren staande tanden wordt zichtbaar wanneer hij lacht.

2. (heraldiek) rechtop, op vier poten (van ram, leeuw)

Hyponiemen

• vorenstaande

Afgeleide begrippen

• staande golf, staande uitdrukking

Uitdrukkingen en gezegden

• Op staande voet (ontslagen worden)

direct

1. ▸ 'Luister Jaap, ik weet niet of je het beseft, maar dit “grapje” is voldoende grond om je op staande voet te ontslaan.

• zich staande houden

zich handhaven

1. ▸ Het ziet er niet uit als twee powervrouwen die zich staande weten te houden in een mannenwereld.

Gangbaarheid

• Het woord staande staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "staande" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
98 %	van de Vlamingen.