broodje

Nederlands

Broodje kaas

Uitspraak

• Geluid:  broodje    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈbrocə / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• brood·je

Woordherkomst en -opbouw

• afgeleid van  brood zn  met het achtervoegsel -je

[2]	enkelvoud	meervoud
naamwoord	(brood)	(broden)
verkleinwoord	broodje	broodjes

Zelfstandig naamwoord

het broodje o

1. verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord brood
2. alleen verkleinwoord (voeding) klein brood, vaak versierd, belegd of in een speciale vorm, voor één persoon

   • In de supermarkt kocht ik een belegd broodje. 

   ▸ ' Als ik de letters heb gespeld vraag ik of Daniel een broodje wil, maar hij is zo geconcentreerd bezig met zijn tablet dat hij me niet hoort.

   ▸ 'Het hoort erbij,' zegt hij gelaten, terwijl hij op het bovendek een broodje eet op een bankje in de zon.

Uitdrukkingen en gezegden

• een broodje van eigen deeg geven

iemand iets aandoen wat hij anderen ook aandoet

∗ Duitsers die mij klaaglijk aanzien, geef ik een broodje van eigen deeg.

Verwante begrippen

• [2] kadetje

Hyponiemen

   

[2] amandelbroodje [1] ballastbroodje [2] frikandelbroodje [2] garnalenbroodje [2] ham-kaasbroodje [2] kaasbroodje [2] kaiserbroodje [2] koffiebroodje [2] luxebroodje [1] mierenbroodje nierbroodje [2] pitabroodje [2] puddingbroodje [2] puntbroodje [2] roombroodje [2] saucijzenbroodje [2] shoarmabroodje tomatenbroodje [1] wittebroodje [2] worstbroodje [2] worstenbroodje [2] wrapbroodje [1] zielenbroodje

Afgeleide begrippen

• [1] broodjenuchter,
• [2] broodje aap,broodjesbar, broodjeshuis, broodjeslunch, broodjesmaaltijd, broodjesproject, broodjesservice, broodjeswinkel, broodjeszaak

Uitdrukkingen en gezegden

• [2] als warme broodjes over de toonbank gaan
  goed verkocht worden; erg populair of in trek zijn
• [2] als warme broodjes over de toonbank vliegen
  buitengewoon goed verkocht worden; een groot succes zijn, heel erg populair of in trek zijn
• [1] een broodje hebben aan
  maar amper kunnen leven van
• [1] zijn broodje bij elkaar scharrelen
  moeite hebben om de kost te verdienen
• [2] zoete broodjes bakken
  1. zich erg aardig en deemoedig tonen om een eerder gemaakte fout te compenseren
  2. aardig doen om iets van een ander gedaan te krijgen

Spreekwoorden

• [1] als de boter duur wordt, leert men het broodje droog eten
• [1] de geleende broodjes zullen weerkeren
• [1] een broodje daags gespaard, maakt een goede zak tarwe ’s jaars
• [1] het is net zo goed, of ge bij de bakker om een broodje komt

Vertalingen

    2. klein brood, vaak versierd, belegd of in een speciale vorm, voor één persoon   

Beiers: Semmel (bar) v Bulgaars: хлебче (bg) o Catalaans: entrepan (ca) m Duits: Brötchen (de) o Engels: roll (en) Esperanto: bulko (eo) Hebreeuws: לחמניה (he)

Pools: bułka (pl) v Portugees: pão francês (pt) Russisch: булка (ru) Spaans: panecillo (es) m, bocadillo (es) m, bollo (es) m Tsjechisch: rohlík (cs)

Gangbaarheid

• Het woord broodje staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "broodje" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.