ogen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  ogen    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈoɣə(n) / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• ogen

Woordherkomst en -opbouw

• ww: afgeleid van  oog zn  met het achtervoegsel -en
• zn:  oog zn  met de uitgang -en

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
ogen	oogde	geoogd
zwak -d	volledig

Werkwoord

ogen

1. onovergankelijk de aanblik hebben van

   • Dat oogde beter dan het was. 

2. aandachtig kijken naar, staren naar

Uitdrukkingen en gezegden

lelijk ogen

Hyponiemen

• afogen
• beogen
• knipogen
• naogen
• pinkogen
• zienderogen

Vertalingen

    1. de aanblik hebben van   

Duits: aussehen (de)

Engels: look (en), appear (en)

    lelijk ogen   

Duits: hässlich aussehen

Zelfstandig naamwoord

de ogen mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord oog

   ▸ Het was al jaren kurkdroog geweest in Californië, dus ik kon mijn ogen niet geloven toen het opeens uit het niets begon te regenen.

   ▸ Waakzaam schoten mijn ogen alle kanten op, speurend naar verborgen slangen in het struikgewas.

Uitdrukkingen en gezegden

• Groen en geel voor de ogen worden

duizelen en/of erg van schrikken

• Haken en ogen geven

iets heeft veel moeilijkheden

• Hoge ogen gooien

een goede kans maken op iets

• Iemand de ogen openen

iemand inzicht geven in iets wat diegene nog niet doorhad

• Iemand een rad voor de ogen draaien

iemand op gemene wijze bedriegen

• Iemand met schele ogen aankijken

jaloers zijn op iemand

• Iemand naar de ogen zien

pas iets doen als de ander toestemming geeft

• Iemand onder vier ogen spreken

praten met iemand zonder dat anderen erbij zijn

• Iemand zand in de ogen strooien

iemand proberen te bedriegen

• Iets met lede ogen aanzien

jaloers zijn, Iets met spijt aanzien

• Iets niet met droge ogen kunnen aanzien

letterlijk: gaan huilen/tranen bij het zien gebeuren van iets

• Iets onder ogen zien

zich iets realiseren

• Iets voor ogen houden

Ergens steeds aan denken

• Iets voor ogen bennen

iets in gedachten hebben

∗ Dat het imperialisme het hoogste stadium van het kapitalisme is, staat haar nog heel duidelijk voor ogen.

• Zijn ogen de kost geven

alles goed in zich opnemen

• Zijn ogen voor iets sluiten

doen alsof iets er niet is

• Zijn ogen niet kunnen geloven

niet kunnen geloven dat iets waar is

• Zijn ogen [voorgoed] sluiten

(eufemisme) komen te overlijden

• In de ogen van

in de gedachten van iemand

∗ In de ogen van de familie Goldmann moest ik een volkomen idioot zijn geweest.

•  Het was al jaren kurkdroog geweest in Californië, dus ik kon mijn ogen niet geloven toen het opeens uit het niets begon te regenen.  

• De poppetjes van de ogen

• Vreemde ogen dwingen

de blik van een vreemde heeft meer invloed dan die van iemand die toch al een bekende is

Gangbaarheid

• Het woord ogen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "ogen" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Nedersaksisch

Zelfstandig naamwoord

ogen

1. meervoud van oge

Veluws

Zelfstandig naamwoord

ogen

1. meervoud van oge