wetten

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  wetten    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈwɛtə(n) / (2 lettergrepen); /'ʋɛtən/

Woordafbreking

• wet·ten

Woordherkomst en -opbouw

• ww: van Middelnederlands wetten, in de betekenis van ‘scherpen’ aangetroffen vanaf 1240
• zn:  wet zn  met de uitgang -en

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
wetten	wette	gewet
zwak -t	volledig

Werkwoord

wetten

1. overgankelijk, (techniek) het aanscherpen [1] van een mes op een wetsteen

   • Mijn opa wette het keukenmes. 

Hyponiemen

• aanwetten, nederwetten, opwetten

Afgeleide begrippen

• wetplank, wetsteen

Vertalingen

    1. het aanscherpen van een mes op een wetsteen   

Engels: whet (en)

Spaans: amolar (es), afilar (es)

Zelfstandig naamwoord

de wetten mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord wet

   ▸ In sommige landen is het de rechter toegestaan om wetten aan de grondwet te toetsen, terwijl het in andere landen (waaronder Nederland) verboden is omdat dat vanuit democratisch perspectief als problematisch wordt gezien.

   ▸ De tweede schil omvat de praktische staatsinrichting en de binnen de staatsinrichting functionerende taakverdeling tussen de diverse staatsorganen, neergelegd in de grondwet en andere, zogenoemde organieke wetten: wetten met betrekking tot de organen en de organisatie van de staat en diens onderdelen, zoals de Provinciewet en de Gemeentewet.

   ▸ De terugtred van de wetgever De opkomst van de sociale rechtsstaat Bestuursrechtelijke wetten Vrijheid voor het bestuur Codificatie en modificatie Kritiek op kader- of raamwetten Het bestuur stelt de wet flšgflšlßlššhl Remedies tegen een uitgeholde wet Materieel wetsbegrip Inhoudelijk wetsbegrig Ingrijpende besluiten 6.

Hyponiemen

• erfelijkheidswetten

Gangbaarheid

• Het woord wetten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "wetten" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.

Duits

Uitspraak

• Geluid:  wetten (Oostenrijk)    (hulp, bestand)
• IPA: /ˈvɛ.tən/

Woordafbreking

• wet·ten

stamtijd
infinitief	verleden tijd	voltooid deelwoord
wetten /ˈvɛ.tən/	wettete /ˈvɛ.tə.tə/	gewettet /gə.ˈvɛ.tət/
	volledig

Werkwoord

wetten

1. wedden

   «Die Besucher einer Pferderennbahn wetten auf das siegreiche Pferd.»

   De bezoekers van de paardenrenbaan wedden op het winnende paard.

2. ~, dass; wedden, er zeker van zijn

   «Ich wette, meine Taschenlampe strahlt nach vorne und nicht nach hinten.»

   Ik wed dat mijn zaklamp naar voren schijnt en niet naar achteren.

Afgeleide begrippen

• Wette, verwetten