deiktisch

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  deiktisch    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈdɛiktis / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• deik·tisch

Woordherkomst en -opbouw

• Leenwoord uit het Grieks, in de betekenis van ‘aanwijzend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886
• van Engels deictic gevormd uit Oudgrieks δεικτικός (deiktikós) "bewijs gevend" met het achtervoegsel -isch

	stellend	vergrotend	overtreffend
onverbogen	deiktisch	deiktischer	-
verbogen	deiktische	deiktischere	-
partitief	deiktisch	deiktischers	-

Bijvoeglijk naamwoord

deiktisch

1. direct naar iets wijzend

   • Leander richt zich waarschijnlijk met een deiktisch gebaar tot het publiek 

2. (taalkunde) direct verwijzend naar iets in de werkelijkheid, buiten de tekst

   • De opmerking van Wittgenstein gaat over de woorden ‘ik’, ‘hier’ en ‘deze’. Die worden gewoonlijk pronomina genoemd, maar het zijn wel speciale pronomina: ze zijn deiktisch en kunnen worden gebruikt om iets aan te wijzen. 

Synoniemen

• aanwijzend

Antoniemen

• [2] anaforisch

Hyponiemen

• epideiktisch

Gangbaarheid

• Het woord deiktisch staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "deiktisch" herkend door:

12 %	van de Nederlanders;
14 %	van de Vlamingen.