zemel

Uit WikiWoordenboek
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • ze·mel
Woordherkomst en -opbouw
[A] enkelvoud meervoud
naamwoord zemel zemelen
verkleinwoord - -

Zelfstandig naamwoord

[A] zemel v / m

  1. (voeding) huls en kiem van een graankorrel die bij het malen daarvan worden afgescheiden en fijngemaakt
     Granen bestaan uit zetmeel met daaromheen een vliesje, de zemel, en een kiem met voedingsstoffen.[5]
  2. (figuurlijk) iets of iemand die minderwaardig wordt gevonden
     Juffrouw Van Toossen was een dom stuk zemel.[6]
Afgeleide begrippen
[B] enkelvoud meervoud
naamwoord zemel zemels
verkleinwoord zemeltje zemeltjes

Zelfstandig naamwoord

[B] zemel m

  1. iemand die veel klaagt of praat over onbelangrijke dingen
     Het is en blijft hier op aarde een gebroken kerk, met ruzies en conflicten. (…) Vooral als er narigheid in de gemeente is. Dat moet Spurgeon toch ook wel 's gehad hebben, dat hij tegen zijn vrouw zei: „Daar heb je die zemel alweer aan de deur."[7]
Verwante begrippen

Werkwoord

vervoeging van
zemelen

[B] zemel

  1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van zemelen
    • Ik zemel. 
  2. gebiedende wijs van zemelen
    • Zemel! 
  3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van zemelen
    • Zemel je? 
     Maar Allah weet of je daar misschien helemaal niet naar streeft, dus ik zemel maar wat.[8]

Gangbaarheid

90 % van de Nederlanders;
72 % van de Vlamingen.[9]

Meer informatie

Verwijzingen

  1. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  2. "zemel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
  3. zemel op website: Etymologiebank.nl
  4. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  5. Bronlink geraadpleegd op 5 november 2020 Weblink bron Martine Kamsma “‘Zo’n stapel boterhammen, dat is geen optimale voeding’” (4 november 2020) op nrc.nl
  6. Bronlink geraadpleegd op 5 november 2020 Weblink bron Olaf J. de Landell op Wikipedia “Met liefde en respect. Deel 1: Het devies.”, 9e druk (1987), De Boekerij, Amsterdam, ISBN 9022507114, p. 140
  7. Bronlink geraadpleegd op 5 november 2020 Weblink bron H. de Vries M. Dankers: „Wat ik in Hardinxveld bij ds. Van der Poel hoorde, las ik bij Spurgeon" : Een oud-gereformeerde blik op Charles H. Spurgeon, Terdege BV, Apeldoorn in: Terdege op Wikipedia, jrg. 9 nr. 9 (29 januari 1992), p. 21 kol. 1
  8. Bronlink geraadpleegd op 5 november 2020 Weblink bron Rudy Kousbroek geciteerd door R.L.K. Fokkema “Het komplot der Vijftigers. Een literair-historische documentaire.” (1979), De Bezige Bij, Amsterdam, ISBN 90 234 1531 0, p. 215
  9. Bronlink geraadpleegd op 28 april 2020 Weblink bron Gearchiveerde versie “Word Prevalence Values” op ugent.be