zakken

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  zakken    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈzɑkə(n) / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• zak·ken

Woordherkomst en -opbouw

• van Middelnederlands  sacken ww , op te vatten als afgeleid van  zak zn  met het achtervoegsel -en
  • [1] in de betekenis van ‘dalen, zinken’ aangetroffen vanaf 1611
  • [2] in de betekenis van ‘niet slagen voor een examen’ aangetroffen vanaf 1897
  • [4] in de betekenis van 'in de maag doen zakken', 'verzwelgen' aangetroffen vanaf 1486

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
zakken	zakte	gezakt
zwak -t	volledig

Werkwoord

zakken

1. ergatief naar beneden gaan

   • Gelukkig zakte het waterpeil voor de dijk door kon breken. 

   ▸ Ze liet haar schouders zakken, en ik wachtte tot ze met een onthulling zou komen, tot ze de waarheid zou prijsgeven die al in haar lag te sudderen vanaf het moment dat ze Lawries schilderij in de hal van het Skelton had gezien.

2. ergatief niet slagen voor een examen

   • Ik ben weer gezakt voor mijn rijexamen. 

3. in elkaar zakken: dood, zwaargewond of door een flauwte op de grond vallen

   • Te meer daar Péricourt, die vlak vóór hem rende, door een kogel werd neergemaaid en min of meer rechtstandig in elkaar zakte, zodat Albert alleen maar over hem heen kon springen.  

Uitdrukkingen en gezegden

• door de grond zakken van schaamte

zich heel erg schamen

∗ Ik kon wel door de grond zakken van schaamte.

Hyponiemen

   

aanzakken afzakken bezakken bijzakken doorzakken ineenzakken inzakken nazakken neerzakken omzakken opzakken overzakken terugzakken uitzakken verzakken wegzakken

Verwante begrippen

• [4] afzakkertje

Vertalingen

    1. naar beneden gaan   

Duits: sinken (de), (van de zon): untergehen (de), versinken (de)

Engels: descend (en), go down (en)

    2. niet slagen voor een examen   

Engels: fail (en) (VK), flunk (en) (VS)

Pools: oblewać (pl) Spaans: bajar (es), suspender (es)

Zelfstandig naamwoord

de zakken mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord zak

   ▸ Ik kocht twee zakken chips, een sixpack bier en een bear canister die verplicht was in het gebied waar ik de komende vier weken doorheen zou lopen.

Uitdrukkingen en gezegden

• niets in de handen, niets in de zakken

Gangbaarheid

• Het woord zakken staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "zakken" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.