wezen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  wezen    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈwezə(n) / (2 lettergrepen); /ˈʋeː.zə(n)/

Woordafbreking

• we·zen

Woordherkomst en -opbouw

• zn [1]: In de betekenis van ‘schepsel’ aangetroffen vanaf 1461
• zn [2]: In de betekenis van ‘aard, natuur’ aangetroffen vanaf 1265

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
wezen	was	geweest gewezen*
klasse 5 zwak -t	volledig

Werkwoord

wezen

1. koppelwerkwoord hulpwerkwoord ergatief alternatieve onbepaalde wijs van zijn.

   • Hij zal gezegend wezen. 

Opmerkingen

• De vorm gewezen wordt alleen als bijvoeglijk naamwoord gebruikt.
• De tegenwoordige tijd komt alleen voor in de gebiedende wijs: wees(t).

Afgeleide begrippen

• wegwezen

Werkwoord

vervoeging van
wijzen

wezen

1. meervoud verleden tijd van wijzen
   

   • Wij wezen. 
     
   • Jullie wezen. 
     
   • Zij wezen. 

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	wezen	wezens
verkleinwoord	wezentje	wezentjes

Zelfstandig naamwoord

het wezen o

1. bestaand individu, inzonderlijk een persoon of dier

   • Zij was een wonderbaarlijk wezentje. 

   ▸ Maar Maren zonder kleren is een totaal ander wezen.

   ▸ Mijn ogen schoten onzeker alle kanten op, speurend naar kleine bewegingen en donkerharige wezens.

2. de aard van iets

   • Dat is het wezen van de schilderkunst. 

   ▸ `Onze gasten kunnen gerust slapen in de wetenschap dat hun vertrekken duchtig worden bewaakt; zei Montebello. `Om zich toegang te verschaffen tot de bovenverdiepingen dient men te passeren tussen de hybride verschijningsvorm van de angst en het verraderlijk spinnende poesje dat voor raadselen stelt, die respectievelijk staan voor het weinig realistische zelfbeeld van de man en het wezen van de vrouw, als u het mij toestaat u te amuseren met mijn dilettantisme op het gebied van de symboliek.

   ▸ Heeft Maren enig idee van de vreselijke angst, de hoeveelheid bloed en de geluiden die er bij een bevalling komen kijken? Weet ze hoezeer haar lichaam zich zal verzetten? Maren lijkt vastbesloten het kindje haar geduchte wil op te leggen, alsof ze - net als het hermetisch afgesloten wezen in haar - immuun is voor lijden en de streken die de buitenwereld kan leveren.

   ▸ Het is een onaangename verrassing dat Walter wel een Romeinse triomfboog, een kokospalm of een bloeiende heester kan schilderen, maar er niet in is geslaagd haar wezen weer te geven.

Hyponiemen

   

Opperwezen achterwezen actiewezen afwezen archiefwezen armwezen bankwezen begrafeniswezen bendewezen beurswezen bibliotheekwezen bijwezen boekwezen boswezen casinowezen dijkwezen financiewezen geldwezen gemeentewezen gevangeniswezen gildewezen gokwezen hitwezen hotelwezen ijkwezen kloosterwezen kredietwezen krijgswezen leedwezen leerlingwezen lichtwezen loodswezen marinewezen marktwezen mijnwezen muntwezen museumwezen onderwaterwezen opperwezen overwezen partijwezen politiewezen postwezen rechtswezen reclamewezen reddingswezen reiswezen ruimtewezen schermwezen schoolwezen spaarwezen staatswezen stoomwezen taxiwezen tentoonstellingswezen tolwezen transportwezen uitvaartwezen uitzendwezen vakbondswezen veilingwezen verkeerswezen vervoerswezen verzekeringswezen vliegwezen vooruitwezen wegwezen zeewezen ziekenhuiswezen

Afgeleide begrippen

   

aanwezig afwezig onwezenlijk wezenheid wezenlijk wezenloos wezensbelang wezenskenmerk wezenskern wezensschouw wezenstrek wezensvraag wezensvreemd

Uitdrukkingen en gezegden

• In wezen

In feite, eigenlijk

• Laten we wel wezen

Laten we er eerlijk over zijn, laten we realistisch zijn

Vertalingen

    1. individu   

Engels: being (en)

Spaans: ser (es) m

    2. aard   

Engels: essence (en)

Spaans: esencia (es) v, naturaleza (es) v

Zelfstandig naamwoord

de wezen mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord wees

Gangbaarheid

• Het woord wezen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "wezen" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Nedersaksisch

Werkwoord

wezen

1. zijn

Schrijfwijzen

• ween

Synoniemen

• bint
• bunt

Sallands

Werkwoord

wezen

1. zijn

Schrijfwijzen

• ween