waaien

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  waaien    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈwajə(n) / (2 lettergrepen); /'ʋajə(n)/

Woordafbreking

• waai·en

Woordherkomst en -opbouw

• van Middelnederlands  waien ww : een klasse 7 ww o.v.t. wieu, in Gotisch reduplicerend: waiwo van een Proto-Indo-Europees wortel *we met gelijke betekenis. In de betekenis van ‘blazen (van wind)’ voor het eerst aangetroffen in 1100

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
waaien	waaide woei	gewaaid
klasse 6 zwak -d gemengd	volledig

Werkwoord

waaien

1. onpersoonlijk (meteorologie) het plaatsvinden van een sterke luchtstroming ten gevolge van drukverschillen in de atmosfeer

   • Het waait veel te hard om te gaan fietsen. 

   ▸ Doordat de wind steeds harder begon te waaien, stak ik om de paar minuten mijn hoofd uit mijn tent om te zien of de wolken groter werden of juist niet.

2. absoluut (meteorologie) een sterke luchtstroming veroorzaken

   • De storm waaide twee dagen lang. 

   ▸ Er woei een ijskoude wind en Sint trok zijn warme rode mantel dicht om zich heen.

   ▸ De noordroute is ook prima te doen in de hete zomermaanden omdat er altijd een frisse zeewind waait.

3. overgankelijk door een sterke luchtstroming verplaatsen

   • De aanhoudende westenwind woei alle bladeren tegen de heg. 

Verwante begrippen

• blazen, uitblazen, wannen

Hyponiemen

   

aanwaaien afwaaien binnenwaaien doorwaaien inwaaien loswaaien meewaaien nederwaaien omverwaaien omwaaien openwaaien opwaaien overwaaien pierewaaien toewaaien uitwaaien verwaaien wegwaaien

Afgeleide begrippen

• waaibesmetting, waaiboom, waaier, waaierig, waaihand

Werkwoorden voor weersgesteldheden in het Nederlands
betrekken • bliksemen • dauwen • donderen • dooien • gieten • hagelen • ijzelen • miezeren • misten • motregenen • nevelen • onweren • opklaren • plenzen • plensregenen • regenen • sneeuwen • stormen • stortregenen • vriezen • waaien • weerlichten

Uitdrukkingen en gezegden

• De wind waait uit een andere ( of een verkeerde) hoek

• Met alle winden waaien

door alles en iedereen laten beïnvloeden

• Zoals de wind waait, waait zijn jasje

hij gaat met de heersende mening mee of verandert telkens van mening afhankelijk van de mensen om zich heen

Vertalingen

    1. plaatsvinden van een sterke luchtstroming   

Catalaans: bufar (ca) Duits: blasen (de), wehen (de) Engels: blow (en) Esperanto: venti (eo), blovi (eo) Frans: souffler (fr)

IJslands: blása (is) Noors: blåse (no) Oekraïens: віяти (uk) (wijaty) Papiaments: supla Spaans: soplar (es)

Gangbaarheid

• Het woord waaien staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "waaien" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.