schaduw

Nederlands

[2] Een schaduw op de muur.

Uitspraak

• Geluid:  schaduw    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈsxadyw / (2 lettergrepen); /ˈsxaː.dyu̯/

Woordafbreking

• scha·duw

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘silhouet, schim’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1300

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	schaduw	schaduwen
verkleinwoord	schaduwtje	schaduwtjes

Zelfstandig naamwoord

de schaduw v / m

1. slechts door indirect zonlicht beschenen oppervlak

   • Ik sta in de schaduw van de boom. 

   ▸ Paraplu? Ja dat vond ik zelf eerst ook raar, maar dankzij de schaduw van mijn paraplu ging mijn lichaamstemperatuur aanzienlijk omlaag.

   ▸ In de schaduwen leunt Johannes tegen een tafeltje.

2. donkere vorm op muur, schildering of grond

   ▸ Achter de ramen op de Herengracht deinzen hier en daar schaduwen terug voor haar blik.

3. (psychologie) bepaald archetype in de jungiaanse psychologie, een onbewust aspect van de persoonlijkheid

Hyperoniemen

• [3] archetype

Hyponiemen

   

aardschaduw bijschaduw geluidsschaduw halfschaduw kernschaduw maanschaduw nachtschaduw ogenschaduw oogschaduw regenschaduw slagschaduw windschaduw

Afgeleide begrippen

   

duister schaduwplatvoetje gehoornd schaduwdubbelkopje gewoon schaduwplatvoetje grote schaduwzandoog schaduwachtig schaduwadministratie schaduwarchief schaduwbank schaduwbankieren schaduwbeeld schaduwbegeleider schaduwbegroting schaduwbepaling schaduwbestaan schaduwboekhouding schaduwboksen schaduwboom schaduwconferentie schaduwcontract schaduwdraaien schaduwdubbelkopje schaduweconomie schaduwelite schaduwen schaduwfiguur schaduwgaas schaduwgestalte schaduwgras schaduwhal schaduwhangmatspin schaduwig schaduwindustrie schaduwjury schaduwkabinet schaduwkandidaat schaduwkant schaduwkegel schaduwkoers schaduwkruiskruid schaduwletter schaduwlibel schaduwlibellen schaduwloos schaduwloper schaduwmacht schaduwmanager schaduwmier schaduwminister schaduwomtrek schaduwonderwijs schaduwonderzoek schaduwpalm schaduwpantserjuffer schaduwpantserjuffers schaduwpartij schaduwpatroon schaduwperspectief schaduwplant schaduwplatvoetje schaduwplek schaduwpolitie schaduwprijs schaduwregering schaduwrijk schaduwroute schaduwschema schaduwsnuituil schaduwspanner schaduwspel schaduwspits schaduwstipspanner schaduwstrekspin schaduwteam schaduwtheater schaduwverkiezing schaduwvlek schaduwweduwe schaduwweduwnaar schaduwwereld schaduwwerk schaduwwerking schaduwwevertje schaduwwolk schaduwzandoog schaduwzijde witte schaduwspanner

Uitdrukkingen en gezegden

• In de schaduw zitten

Gevangen zitten

• Over zijn eigen schaduw heen stappen

Een moeilijke beslissing nemen waarmee meestal niet zozeer het eigenbelang, maar een hoger belang is gediend

• Waar veel licht is, is veel schaduw/valt ook een diepe schaduw.

Wie in welstand heeft, moet die ook zien te behouden (of wordt daarom benijd)

• Geen licht/zon zonder schaduw

Aan alles zit ook een minder aangename kant

• Tegen zijn eigen schaduw vechten

Vechten tegen een denkbeeldige tegenstander

• Niet in iemands schaduw kunnen staan

Zich in geen opzicht met iemand anders kunnen meten

• Hoge bomen geven meer schaduw dan vruchten.

Wie de meeste drukte maakt, voert weinig concreets uit

• Een gevelde boom geeft geen schaduw meer.

Als je iets kostbaars eenmaal kwijt bent, heb je er niets meer aan (dus wees er voorzichtig mee)

• Die tegen een goede boom leunt, heeft goede schaduw.

Je bent goed af als je invloedrijke vrienden hebt.

• In de schaduw stellen

het beter doen dan een ander, iemand overtreffen

Vertalingen

    1. een slechts door indirect zonlicht beschenen oppervlak   

Afrikaans: skadu (af), skaduwee (af) Albanees: hije (sq) v Arabisch: ظل (ar), ضل (ar) Armeens: ստվեր (hy) Baskisch: itzal (eu), errainu (eu), ilunune (eu) Bretons: skeud (br) m Bulgaars: сянка (bg) v Catalaans: ombra (ca) v Chinees: 阴影 (zh) Deens: skygge (da) Duits: Schatten (de) m Engels: shade (en) Esperanto: ombro (eo), kruda skizo (eo) Estisch: vari (et) Faeröers: skuggi (fo) Fins: varjo (fi) Frans: ombre (fr) v Fries: skaad (fy) o Georgisch: აჩრდილი (ka) Grieks: σκιά (el) v, ίσκιος (el) m Gujarati: પડછાયો (gu) Hawaïaans: aka, huaka, ʻūmalu Hebreeuws: צל (he) m Hindi: परछाई (hi), छाया (hi), मरीचिका (hi) Hongaars: árnyék (hu) Ido: ombro (io) IJslands: skuggi (is) m Italiaans: ombra (it) v Japans: 影 (ja) (かげ) (kage) Jiddisch: שאָטן (yi) m Koreaans: 그림자 (ko)

Kroatisch: sjena (hr) v Latijn: umbra (la) v Lets: ēna (lv) Litouws: šešėlis (lt) Ambonees Maleis: bayang (ms) Maltees: dell (mt) Noors: skygge (no) m Nynorsk: skugge (nn) m Occitaans: ombra (oc) v Papiaments: sombra Pennsylvania-Duits: Schadde (pdc) m Perzisch: سايه (fa) Pools: cień (pl) m Portugees: sombra (pt) v Punjabi: parchawan (pa) Roemeens: umbră (ro) v Russisch: тень (ru) v Schots-Gaelisch: faileas (gd) m Servisch: senka (sr) v Sloveens: senca (sl) v Slowaaks: tieň (sk) m, tôňa (sk) v Spaans: sombra (es) v Surinaams: sombra Telugu: నీడ (te) Thai: เงามัว (th), |เงามืด (th) Tsjechisch: stín (cs) m Turks: gölge (tr) Vietnamees: bóng (vi), bóng tối (vi) Welsh: cysgod (cy) Xhosa: umthunzi Zweeds: skugga (sv) g

    2. een donkere vorm op muur, schildering of grond   

Engels: shadow (en)

Werkwoord

vervoeging van
schaduwen

schaduw

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van schaduwen
   

   • Ik schaduw. 

2. gebiedende wijs van schaduwen
   

   • Schaduw! 

3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van schaduwen
   

   • Schaduw je? 

Gangbaarheid

• Het woord schaduw staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "schaduw" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.