performance

Uit WikiWoordenboek
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • per·for·mance
Woordherkomst en -opbouw
  • Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘voorstelling, optreden’ voor het eerst aangetroffen in 1912 [1]
  • van Engels performance (met het achtervoegsel -ance)[2]
enkelvoud meervoud
naamwoord performance performances
verkleinwoord - -

Zelfstandig naamwoord

performance v / m

  1. uitvoering van een taak of functie
  2. uitvoering voor een publiek, voorstelling in een theater, optreden
    • Zijn cursus over Byzantijnse kunst was een wekelijkse pakkende performance, waar ik me zelfs met zware griep naartoe sleepte. [3]
  3. moderne kunstvorm waarbij verschillende soorten kunst deels improviserend bij elkaar worden gebracht om een eenmalige belevenis tot stand te brengen
    • De performance ‘I'm leaving this room’, waarbij Oenema, gezeten naast een overheadprojector, zingend haar knipsels liet zien, stond onder meer op het Crossing Border Festival en Noorderslag. [4]
  4. wijze van presenteren
    • Gun het publiek - uw erfgoedgemeenschap - die diepgaandere blik achter en doorheen de eeuwige maskerade van manieren van voorstellen (performance) en van steeds weer voorlopige en voorwaardelijke duidingen (interpretatie). [5]
  5. (sociologie) gedrag waarmee een eigen opvatting wordt getoond
    • Hun getuigenissen en reacties maken duidelijk dat kledingkeuze een vorm van bewuste, identiteitsconstruerende performance is, waardoor de meisjes zich identificeren met verschillende discursieve subjectposities. [6]
  6. bereikte resultaat bij de uitvoering van een taak, functie of deelname aan een wedstrijd
    • Om maar eens een understatement te gebruiken: het is niet mijn beste performance geweest in de afgelopen jaren. [7]
  7. koersstijging van effecten op de beurs
    • In 2005 had het aandeel Brill een performance van 33,9%, nog beter dan de overigens eveneens opmerkelijke performance in hetzelfde jaar van de Amsterdamse index van 30,6%. [8]
  8. vermogen om prestaties te kunnen leveren
    • Het veroorzaakt een kalmerende uitstoot van adrenaline, een gevoel van welzijn en een verhoogde performance. [9]
Verwante begrippen
Opmerkingen
  • Ook het Frans performance is uit het Engels terugontleend[10]. Omdat het Engelse woord in Nederland bekend was[11][12][13][14][15][16] toen het voor het eerst in het Nederlandse teksten werd gebruikt[17][18][19], ligt indirecte ontlening niet voor de hand. Aangezien de Engelse klank gangbaar is, is de Frans klinkende vorm /pɛrˈfɔrmɑ̃sə/ met de bijbehorende afbreking per·for·man·ce niet opgenomen.

Gangbaarheid

95 % van de Nederlanders;
94 % van de Vlamingen.

Meer informatie

Verwijzingen

  1. "performance" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
  2. performance op website: Etymologiebank.nl
  3. Vandenbroeck, P. Eerbetoon aan naaipatronen in: Vlaanderen. 318 jrg. 56 nr. 5 (november 2007) Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond, Tielt; p. 267; geraadpleegd 2016-03-12
  4. "Medewerkers aan dit nummer" De Gids. jrg. 172 nr. 3 (augustus/september 2009) Balans, Amsterdam; ISBN 9789460030055; p.722; geraadpleegd 2016-03-12
  5. Belemans, R. "Erfgoeddag 2010: fake my day. Waarom FAKE? een echt erfgoedthema is" in: Faro. Tijdschrift over Cultureel Erfgoed. jrg. 2 nr. 3 (september 2009) Marc Jacobs en Bert Schreurs, Brussel; p. 56; geraadpleegd 2016-03-12
  6. Belemans, R. "boekbespreking: Linda Duits. Multi-girl-culture. An ethnography of doing identity" in: Faro. Tijdschrift over Cultureel Erfgoed. jrg. 1 nr. 2 (april 2008) Marc Jacobs en Bert Schreurs, Brussel; p. 53; geraadpleegd 2016-03-12
  7. Peper, B. geciteerd in: "Peper mag blijven van grote partijen" in: Het Vrije Volk: democratisch-socialistisch dagblad jrg. 46 nr. 13403 (9 februari 1991); p. 1 kol. 6; geraadpleegd 2016-03-12
  8. Witkam, J.J. "De sluiting van Het Oosters Antiquarium van Rijk Smitskamp" in: De boekenwereld. jrg, 23 nr. 4 (juni 2007) Uitgeverij Matrijs, Utrecht; p. 212; geraadpleegd 2016-03-12
  9. Ubels, R. "OnGewoon. Primeurs (2)" in: Nederlands Dagblad jrg. 48 nr. 12365 (2 april 1993); p. 4 kol. 8; geraadpleegd 2016-03-12
  10. performance (2012) op website: CNRTL.fr; geraadpleegd 2016-03-12
  11. Verhandelingen, raakende den natuurlyken en geopenbaarden godsdienst, uitgegeeven door Teyler's godgeleerd genootschap. (1786); pp. xviii (28) en xxi (41); geraadpleegd 2016-03-12
  12. Nederlandsche Staatscourant (5 juni 1826); p. 4 kol. 2; geraadpleegd 2016-03-12
  13. De Gids. (1855); pp. 298; geraadpleegd 2016-03-12
  14. De Gids. (1857); p. 157; geraadpleegd 2016-03-12
  15. Algemeen Handelsblad (14 juni 1880); p. 1 kol. 2; geraadpleegd 2016-03-12
  16. Het Nieuws van den Dag: kleine courant (17 juli 1885); p. 5 kol. 2; geraadpleegd 2016-03-12
  17. Dietsche Warande. (citaat uit 1865); p.403; geraadpleegd 2016-03-12
  18. Algemeen Handelsblad (20 juni 1881); p. 1 kol. 1; geraadpleegd 2016-03-12
  19. Het Nieuws van den Dag: kleine courant (16 augustus 1888); p. 9 kol. 3; geraadpleegd 2016-03-12


Engels

Uitspraak
Woordafbreking
  • per·for·mance
Woordherkomst en -opbouw
enkelvoud meervoud
performance performances

Zelfstandig naamwoord

performance

  1. uitvoering van een taak of functie, performance
  2. bereikte resultaat bij de uitvoering van een taak, functie of deelname aan een wedstrijd, performance
  3. vervulling van een belofte, eis of verzoek
  4. uitvoering van een rol in een toneelstuk, voorstelling in een theater, optreden voor een publiek, performance
  5. vermogen om prestaties te kunnen leveren, performance
  6. (psychologie) wijze waarop op prikkels gereageerd wordt
  7. (taalkunde) iemands feitelijk taalgebruik in de praktijk (afgezet tegen het algemene vermogen om talen te leren), performantie
Overerving en ontlening


Frans

Uitspraak
Woordafbreking
  • per·for·mance
Woordherkomst en -opbouw

Zelfstandig naamwoord

performance v

  1. (sport) prestatie bij een sportwedstrijd, performance
  2. bereikte resultaat bij de uitvoering van een taak, functie performance
  3. vermogen om prestaties te kunnen leveren, performance
  4. (taalkunde) iemands feitelijk taalgebruik in de praktijk (afgezet tegen het algemene vermogen om talen te leren), performantie