opkomen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  opkomen    (hulp, bestand)

Woordafbreking

• op·ko·men

Woordherkomst en -opbouw

• samenstelling van  op bw  en  komen ww 

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
opkomen	kwam op	opgekomen
klasse 4	volledig

Werkwoord

opkomen

1. ergatief zichzelf of iemand anders verdedigen

   • Hij kwam op voor de gepeste jongen. 

2. ergatief omhoogkomen

   • De maan lijkt van achter de zee op te komen. 

   ▸ Zo werd ik wakker als de zon opkwam en ging ik slapen als het donker werd.

3. naar een bijeenkomst gaan

   • Enkele kiezers zijn niet opgekomen. 

4. (kunst) op het toneel verschijnen

   • Na de ouverture komt de hoofdrolspeelster als eerste op. 

5. tot ontwikkeling komen

   • Het opkomen van nieuwe methoden in de landbouw. 

6. ingang vinden, populair worden

   • Een opkomende rage/mode. 

7. in de gedachten komen, in de geest opdoemen

   ▸ In 2002 en 2003 trok ik intensief op met Muskee, omdat ik zijn biografie schreef. Hij nam me mee op autoritten, waarbij hij veel klassieke muziek liet horen. Hij was verknocht aan Drenthe en liet mij de bossen en groene vlakten zien die hij zo goed kende. Hij gidste me naar het vennetje waar de regels voor zijn grootste hit 'Window of my eyes' in hem opkwamen.

Synoniemen

• [1] bijstaan, helpen, optreden, te hulp komen, te hulp schieten, verdedigen, verweren, verzetten
• [2] klimmen, opdagen, opgaan, oprijzen, opstaan, stijgen, opwellen, opwerken
• [3] bezoeken, zich melden, opdagen, verschijnen
• [4] verschijnen
• [5] toenemen, vooruitgaan

Antoniemen

• [1] wegkijken
• [2] afzakken, neerdalen, neergaan, ondergaan, wegzakken
• [3] forfait geven, spijbelen, verstek laten gaan, wegblijven
• [4] afgaan
• [5] achteruitgaan, verwateren
• [6] aflopen, teloorgaan, uitraken

Verwante begrippen

• [1] claimen, eisen, recht
• [2] erectie, hemellichaam, getij, koppeling, onkruid, zaad, zeewaterniveau
• [3] afspraak, vergadering, verkiezing
• [4] doek, publiek, rol, theater, toneel, zaal
• [5] economie, gewas, ontwikkeling, opleiding, resultaat, slagen
• [6] mode, opgang, rage, zwang

Uitdrukkingen en gezegden

• Voor iemand opkomen

Voor iemand in de bres springen

• Ergens opkomen

Iets bedenken/Ietsverzinnen

• Opkomend noodweer/onheil

Naderend onweer/onheil

Vertalingen

    1. zichzelf of iemand anders verdedigen   

Engels: stand up (en), defend (en)

Frans: defendre (fr), se defendre (fr), assister (fr) Spaans: defender (es), ayudar (es)

    2. omhoogkomen   

Engels: arise (en), come up (en)

Frans: lever (fr), se lever (fr), monter (fr) Spaans: levantarse (es)

    3. naar een bijeenkomst gaan   

Engels: show up (en), turn up (en)

Frans: se rendre (fr), se présenter (fr) Spaans: presentarse (es)

    4. op toneel verschijnen   

Engels: enter (en), appear (en)

Frans: entrer en scene (fr) Spaans: aparecer (es)

    5. tot ontwikkeling komen   

Engels: come on (en), set in (en), rise (en)

Frans: pouser (fr), germer (fr)

    6. ingang vinden, populair worden   

Engels: come up (en)

Gangbaarheid

• Het woord opkomen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "opkomen" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.