gesel

Nederlands

Een gesel.

Uitspraak

• Geluid:  gesel    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈɣesəl / (2 lettergrepen)
  • (Noord-Nederland): /ˈχe.səɫ/, /ˈχe.sɔɫ/
  • (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ˈɣeː.zəl/

Woordafbreking

• ge·sel

Woordherkomst en -opbouw

• van Middelnederlands gesele / ghesele, in de betekenis van ‘strafwerktuig’ aangetroffen vanaf 1240

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	gesel	gesels geselen
verkleinwoord	geseltje	geseltjes

Zelfstandig naamwoord

de gesel m

1. werktuig van touwen of riempjes met knopen of stukjes metaal, waarmee men ter bestraffing op iemands lichaam slaat

   • De uitgeputte dwangarbeider kreeg er van langs met een gesel. 

   ▸ De clip begint dreigend met een witte slavenhouder die met een gesel in de hand op een vastgebonden Typhoon afstapt.

2. (figuurlijk) oorzaak van toegebracht leed

   • De snelle spits was de gesel van de potige verdedigers. 

   ▸ Dick Advocaat is opgestapt als bondscoach van het Nederlands voetbalelftal. Verbitterd door de gesel der kritiek.

Hyponiemen

• [2] kwelgeest

Typische woordcombinaties

• [2] gesel van de

Verwante begrippen

• zweep, karwats, torture, tortuur

Afgeleide begrippen

   

geselbank geselbroeder geseldiertje geselen geselkat geselmonnik geselpaal geselpaard geselroede geselslag geselsteen geselvaart

Uitdrukkingen en gezegden

• [2] gesel Gods
  wrede maar succesvolle vijand, opgevat als een straf voor eigen zonden in het verleden

Vertalingen

    1. werktuig van touwen of riempjes met knopen of stukjes metaal, waarmee men ter bestraffing op iemands lichaam slaat   

Duits: Geißel (de) v Engels: scourge (en)

Frans: fouet (fr) m Spaans: azote (es) m, flagelo (es) m

Werkwoord

vervoeging van
geselen

gesel

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van geselen
   

   • Ik gesel. 

2. gebiedende wijs van geselen
   

   • Gesel! 

3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van geselen
   

   • Gesel je? 

Gangbaarheid

• Het woord gesel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gesel" herkend door:

84 %	van de Nederlanders;
92 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.