explosie

Een onderzeese explosie van lava

Nederlands

Explosie van het pantserschip USS Maine op 15 februari 1898

Uitspraak

• Geluid:  explosie    (hulp, bestand)
• IPA: / ɛk'splozi / (3 lettergrepen)

Woordafbreking

• ex·plo·sie

Woordherkomst en -opbouw

• Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ontploffing’ voor het eerst aangetroffen in 1793
• Naamwoord van handeling van exploderen met het achtervoegsel -ie
• afgeleid van het Franse explosion of daarvoor van het Latijnse 'explōsio' (met het voorvoegsel ex-)

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	explosie	explosies
verkleinwoord	explosietje	explosietjes

Zelfstandig naamwoord

de explosie v

1. (scheikunde), (techniek) het barsten van een onder druk staande gastank, of een heftige chemische reactie waarbij plotseling zeer grote gasdruk ontstaat. Altijd met een knal, en vaak met vuurverschijnselen

   • Een explosie is niet denkbeeldig als je de band nog verder oppompt. 
   • Als er niet zo veel herrie was geweest, had hij kunnen nadenken over wat hem dwarszat, maar de krijsende fluittonen volgden elkaar op, onderbroken door explosies die je van hoofd tot voeten door elkaar schudden.  

2. (figuurlijk) plotselinge uitbarsting van drift en woede

   ▸ 'Je zou bij me moeten willen zijn! Je zou ' Een gedempte explosie aan de andere kant van de vallei snoerde hun beiden de mond.

   ▸ Alle gesprekken op dat gebied waren als een mijnenveld waarbij de kleinste onvoorzichtige opmerking een explosie van onbehaaglijkheid kon veroorzaken.

Synoniemen

• detonatie, ontploffing, uitbarsting

Antoniemen

• implosie

Hyponiemen

• bevolkingsexplosie, bomexplosie, carbidexplosie, gasexplosie, geweldexplosie, geweldsexplosie, kernexplosie, koersexplosie, stofexplosie, stoomexplosie, oerknal

Afgeleide begrippen

• explosief, explosiegevaar, explosiegrens, explosieluik, explosiemotor

Verwante begrippen

• barsten, bom, buskruit, deflagratie, druk, drukgolf, eruptie, geluidsbarrière, granaat, ketel, knal, mijn, onweer, schokgolf, spanning, springstof, TNT, vulkaan

Vertalingen

    1.   

Duits: Explosion (de) v Engels: explosion (en)

Frans: explosion (fr) v Spaans: explosión (es)

Gangbaarheid

• Het woord explosie staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "explosie" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
98 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.