dissel

dissel als tweespan

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  dissel    (hulp, bestand)
• IPA: /dɪsəl/

Woordafbreking

• dis·sel

Woordherkomst en -opbouw

• [1-2] In de betekenis van ‘disselboom’ voor het eerst aangetroffen in 1460.
• erfwoord: Middelnederlands diesele, ontwikkeld uit Oergermaans *þīhslō-, door compensatierekking uit *þinhslō-, dat verwant aan Latijn tēmō ‘disselboom’ en Oudprussisch teansis ‘disselboom’ is. Evenzo Nederduits Diessel, Duits Deichsel, Fries tiksel en Zweeds tistel.
• [3] erfwoord: Middelnederlands diessel, ontwikkeld uit Oergermaans *þehsalōn, dat teruggaat op Indo-Europees *teks-l(e)h₂- ‘bijl’, waartoe ook Oudiers tál ‘bijl’, Latijn tēlum ‘werpspies’, Russisch teslá ‘bijl’ en Avestisch taša- ‘bijl’ behoren. Evenals Nederduits Dessel, Düssel, Duits dial. Dechsel en Zweeds dial. täxla.

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	dissel	dissels
verkleinwoord	disseltje	disseltjes

Zelfstandig naamwoord

de dissel m

1. een houten of metalen stang voor een voertuig aan weerszijden waarvan trekdieren ingespannen kunnen worden

   • Aan de dissel werden twee trekpaarden vastgemaakt. 

2. een stang of buis waarmee een aanhangwagen aan een auto of vrachtwagen bevestigd kan worden

   • Als de aanhangwagen slechts één as heeft is de dissel vast bevestigd aan de aanhanger. 

3. een houtbewerkingsgereedschap om b.v. een waterbak uit te hakken uit een boomstam (drinkbak in de alpen)

Hyponiemen

• gaffeldissel, gootdissel, kuipersdissel

Afgeleide begrippen

• bedisselen, disselbak, disselboom, disselslot, disselwagen

Vertalingen

    3. houtbewerkingsbijl   

Deens: skarøkse (da) g Duits: Dechsel (de) v, Breitbeil (de) o Engels: adze (en) Frans: herminette (fr) v Italiaans: asciola (it) v, mazza da fabbro (fr) v Japans: 釿 (ja) (ちょうな, chōna)

Pools: ciesak (pl) m, cieślica (pl) v, ciosła (pl) v Portugees: enxó (pt) v Russisch: тесло́ (ru) (tesló) o Spaans: azuela (es) v Welsh: neddyf (cy) v Zweeds: däxel (sv) g, skarvyxa (sv) g

Gangbaarheid

• Het woord dissel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "dissel" herkend door:

77 %	van de Nederlanders;
70 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie de doorverwijspagina op Wikipedia voor meer informatie.