Pietje de Dood

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  Pietje de Dood    (hulp, bestand)
• IPA: / ˌpicədəˈdot / (4 lettergrepen)

Woordafbreking

• Piet·je de Dood

Woordherkomst en -opbouw

• alleen verkleinwoord en geen meervoud; vaste verbinding van Pietje (eigennaam), de (lidwoord) en dood (zelfstandig naamwoord), geschreven met spaties en hoofdletters omdat het om een fictieve eigennaam gaat

	enkelvoud	bezitsvorm	meervoud
naamwoord	-	-	-
verkleinwoord	Pietje de Dood	-	-

Eigennaam

de Pietje de Dood m

1. (persoon) verpersoonlijking van de dood, voorgesteld als levend skelet, soms gehuld in een donker gewaad of met een zeis als attribuut

   ▸ Mijn verklaring voor de herkomst van de zegswijzen Magere Hein en Pietje de Dood is dus, dat ze afgeleid zijn van duivelsnamen.

   ▸ Zij begint over Pietje de dood te vertellen. Hoe de wind op zijn beenderen fluit als hij met zijn zeis bij nacht en ontij rondsluipt om levensdraden te maaien. Alle mensen bengelen aan een draad, zo fïjngesponnen dat hij voor sterfelijke ogen niet waarneembaar is. Het ene uiteinde vertrekt bij het hoofd en het andere is vastgeknoopt aan de vingers van de Vader. Hij kent al die miljoenen draden feilloos uit elkaar en waakt zo over zijn kinderen. Als ze het te bont maken of in het ongeluk dreigen te lopen, geeft hij ze een vingerwijzing. En als de tijd gekomen is maakt hij voorzichtig de levensdraad los en is Pietje de dood er als de kippen bij om hem weg te maaien. Wees waakzaam want Gij kent de dag noch het uur! De zuster legt een vinger tegen de lippen en sluit de ogen.

   ▸ En Karel de slager zegt: tut-tut, hij is soldaat en moet naar het front naar de vuurlijn naar Pietje-de-dood.

Synoniemen

• Magere Hein

Gangbaarheid

• Het woord 'Pietje de Dood' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.