de

Niet te verwarren met: De

Nederlands

Naar frequentie	4

Uitspraak

• Geluid:  de    (hulp, bestand)
• IPA: /də/

Woordherkomst en -opbouw

afkomstig van: Middelnederlands: die Oudnederlands: thie, thia Germaans: *sa Indo-Europees: *só

Verwant in Germaans: West: Engels: the, that, those (Angelsaksisch: sē), Duits: der, (Oudhoogduits: dēr), Fries: de, dy (Oudfries: thī) Noord: Zweeds/Deens/Noors: den, det, de (Nynorsk: det, dei, Oudnoors: sá), IJslands: sá, Faeröers: tann, tað, sá Oost: Gotisch: sa

Lidwoord

de

1. een bepaald lidwoord dat wordt gebruikt voor mannelijke en vrouwelijke bepaalde zelfstandige naamwoorden in het enkelvoud en altijd voor het meervoud, waarbij het een specifieke persoon of ding aanduidt in plaats van het algemene geval

Verwante begrippen

• het, een, des, der

Citaten

De man; de vrouw; de boeken

Vertalingen

    1. (de) wordt gebruikt voor mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden in het enkelvoud en altijd voor het meervoud, waarbij het een specifieke persoon of ding aanduidt in plaats van het algemene geval   

Afrikaans: die (af) Duits: der (de) m, die (de) v, mv, das (de) o Engels: the (en) Frans: le (fr) m, la (fr) v, les (fr) mv Ido: la (io) Kiribatisch: te, na, ta, to, a

Noors: -en (no) v/m, -a (no) v, -et (no) o Nynorsk: -en (nn) m, -a (nn) v, -et (nn) o Spaans: el (es) m, los (es) m/mv., la (es) v, las (es) f/mv Tuvaluaans: a Zweeds: -en (sv) o m/v, -et

Catalaans

Uitspraak

• IPA: /də/

Voorzetsel

de

1. van

Frans

Uitspraak

• IPA: /də/

Voorzetsel

de

1. van

Iers

	vorm van de	Nadrukkelijke vorm van de
van mij	díom	díomsa
van jou	díot	díotsa
van hem, er van haar, er	de di	desean dise
van ons	dínn	dínne
van jullie	díbh	díbhse
van hen, er	díobh	díobhsan

Voorzetsel

de + lenitie

1. van

Latijn

Voorzetsel

dē + ablatief

1. (van plaats)
   1. van, uit, van...uit.

   «de castris procedere»

   uit het legerkamp weggaan

   1. van...af

   «de vehiculo dicebat»

   hij zei vanaf de wagen

2. (van tijd)
   1. onmiddellijk na.

   «statim de auctione venire»

   meteen na de veiling komen

   1. nog in de loop van, nog tijdens.

   «de nocte venire»

   nog tijdens in de nacht komen

3. (afstamming)
   1. van
4. (delen van een geheel aanduidend)
   1. van, uit.

   «unus de multis milibus.»

   een van de vele soldaten

5. (een zaak aanduiden waaruit iets anders is ontstaan)
   1. uit, van.
6. (een geldbron aanduidend)
   1. uit, van.

   «de publico»

   uit de staatskas

7. (causaal)
   1. wegens, door, om.

   «qua de causa»

   om welke reden

8. overeenkomstig, naar.

   «de mea sententia»

   overeenkomstig mijn straf

9. betreffende

   «de ceteris»

   betreffende het overige

Voorvoegsel

de

1. af-, weg-.
2. neer, af-.
3. on-, ont- (als iets ontbreekt).
4. volledig, zeer.

Limburgs

Uitspraak

• IPA: /ðɐ/ (Etsbergs), /də/ (Maastrichts)

Woordherkomst en -opbouw

• Verzwakte vorm van d'r

Lidwoord

de

1. de, het.

Verbuiging

Bepaalde lidwoorden in het Limburgs
	enkelvoud						tweevoud				meervoud
	mannelijk		vrouwelijk		onzijdig		mannelijk / vrouwelijk		onzijdig
	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd
nominatief	d'r, de, d'n	t'r, te, t'n	de, de-n	te, te-n	't	'd	d'ch¹	t'ch¹	de, die, d'r, die-r	te, tie, t'r, tie-r	de, die, d'r, die-r	te, tie, t'r, tie-r
	g'r, ge, g'n	ch'r, che, ch'n	ge, ge-n	che, che-n	ge, g't, g'd	che, ch't, ch'd	g'ch¹, g'¹	ch'ch¹, ch'¹	ge, gie, g'r, gie-r	che, chie, ch'r, chie-r	ge, gie, g'r, gie-r	che, chie, ch'r, chie-r
genitief	dès, 's	tès	dèr, 'r	tèr, 'r	dès, 's	tès	dèr, 'r	tèr, 'r	dèr, 'r	tèr, 'r	dèr, 'r	tèr, 'r
	gès	chès	gèr	chèr	gès	chès	gèr	chèr	gèr	chèr	gèr	chèr
locatief	dèès	tèès	dèès	tèès	dèès	tèès	dèèch¹	tèèch¹	dèèch¹	tèèch¹	dèès, dèèr	tèès, tèèr
	gèès	chèès	gèès	chèès	gèès	chèès	gèèch¹	chèèch¹	gèèch¹	chèèch¹	gèès, gèèr	chèès, chèèr
datief	d'm, de, d'n	t'm, te, t'n	de, d'r	te, t'r	't, d'm	'd, t'm	d'ch¹	t'ch¹	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n
	g'm, ge, g'n	ch'm, che, ch'n	ge, g'r	che, ch'r	ge, g't, g'm, g'd	che, g't, g'd, g'm	g'ch¹, g'¹	ch'ch¹, ch'¹	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n
accusatief	d'r, de, d'n	t'r, te, t'n	de, de-n	te, te-n	't	'd	d'ch¹	t'ch¹	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n
	g'r, ge, g'n	ch'r, che, ch'n	ge, ge-n	che, che-n	ge, g't, g'd	che, ch't, ch'd	g'ch¹, g'¹	ch'ch¹, ch'¹	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n

• [1] Deze vormen zijn buiten gebruik geraakt.

Persoonlijk voornaamwoord

de

1. onbeklemtoonde accusatief van doe.

		enkelvoud	meervoud
bepaald	geheel	de	der
	gemut.	te	ter
onbepaald	geheel	de	de
	gemut.	te	te

Voorzetsel

de (+datief)

1. Per.

   «Det kömp drèè de daag.»

   Dat kost drie euro per dag.

Synoniemen

• e

Noors

Uitspraak

• Geluid:  de    (hulp, bestand)
• IPA: /diː/

Woordafbreking

• de

Woordherkomst en -opbouw

• Afkomstig van het Oudnoorse voornaamwoord þeir

Naar frequentie	23

Aanwijzend voornaamwoord

de

1. deze, die

Synoniemen

• deres (genitiefvorm)
• dem (accusatiefvorm, vorwerpsvorm)

Onbepaald voornaamwoord

de

1. zij, ze

Persoonlijk voornaamwoord

de

1. (3e persoon meervoud) zij

Schrijfwijzen

• De (beleefdheidsvorm)

Synoniemen

• deres (genitiefvorm)
• dem (accusatiefvorm, vorwerpsvorm)
• Dem (accusatiefvorm, vorwerpsvorm van de beleefdheidsvorm)

De Noorse persoonlijke voornaamwoorden (in het bokmål)

hoeveelheid / speciale geval	persoon	woordgeslacht en delgroepen	onderwerp (nominatief)	voorwerp (accusatief)	Nederlands (nominatief)
enkelvoud	1.		jeg	meg	ik
	2.		du	deg	jij
	3.	mannelijk : personen dingen	han den	han / ham den	hij
		vrouwelijk : personen dingen	hun den	henne den	zij
		onzijdig	det	det	het
meervoud	1.		vi	oss	wij
	2.		dere	dere	jullie
	3.		de	dem	zij
beleefdheidsvorm	2.		De	Dem	U, u

Voorzetsel

de

1. (in uit het Frans ontleende frasen) de
2. (in uit het Latijn ontleende frasen) de

Afgeleide begrippen

• [1]: eau de cologne
• [2]: de facto
• [2]: de jure

Nynorsk

Uitspraak

• Geluid:  de    (hulp, bestand)
• IPA: /diː/

Woordafbreking

• de

Woordherkomst en -opbouw

• Afkomstig van het Oudnoorse voornaamwoord þér, ér / þit en it

Persoonlijk voornaamwoord

de

1. (2e persoon meervoud) jullie

Schrijfwijzen

• De (beleefdheidsvorm)

Synoniemen

• dykkar (genitiefvorm)
• dykk (accusatiefvorm, vorwerpsvorm)
• Dykk (accusatiefvorm, vorwerpsvorm van de beleefdheidsvorm)

De Nynorske persoonlijke voornaamwoorden

hoeveelheid / speciale geval	persoon	woordgeslacht en delgroepen	onderwerp (nominatief)	voorwerp (accusatief)	Nederlands (nominatief)
enkelvoud	1.		eg	meg	ik
	2.		du	deg	jij
	3.	mannelijk	han	han / honom	hij
		vrouwelijk	ho	ho / henne	zij
		onzijdig	det	det	het
meervoud	1.		vi	oss	wij
	2.		de	dykk	jullie
	3.		dei	dei	zij
beleefdheidsvorm	2.		De	Dykk	U, u

Voorzetsel

de

1. (in uit het Frans ontleende frasen) de
2. (in uit het Latijn ontleende frasen) de

Afgeleide begrippen

• [1]: eau de cologne
• [2]: de facto
• [2]: de jure

Roemeens

Voorzetsel

de

1. van, uit, over, als

Spaans

Uitspraak

• IPA: /də/

Voorzetsel

de

1. van

Tok Pisin

Zelfstandig naamwoord

de

1. dag

Vietnamees

Zelfstandig naamwoord

de

1. cinnamomum, kaneelboom

Volapük

Voorzetsel

de

1. van

Xhosa

Voegwoord

de

1. totdat

Zweeds

Persoonlijk voornaamwoord

de

1. ze, zij (meervoud)