de

Uit WikiWoordenboek

Inhoud 1 Nederlands 1.1 Uitspraak 1.2 Lidwoord 1.2.1 Citaten 1.2.2 Vertalingen 1.2.3 Verwante begrippen 2 Catalaans 2.1 Uitspraak 2.2 Voorzetsel 3 Frans 3.1 Uitspraak 3.2 Voorzetsel 4 Latijn 4.1 Voorzetsel 4.2 Voorvoegsel 5 Limburgs 5.1 Uitspraak 5.2 Woordherkomst en -opbouw 5.3 Lidwoord 5.3.1 Verbuiging 5.4 Persoonlijk voornaamwoord 5.5 Voorzetsel 5.5.1 Synoniemen 6 Noors 6.1 Persoonlijk voornaamwoord 6.2 De Noorse persoonlijke voornaamwoorden 7 Roemeens 7.1 Voorzetsel 8 Spaans 8.1 Uitspraak 8.2 Voorzetsel 9 Tok Pisin 9.1 Zelfstandig naamwoord 10 Vietnamees 10.1 Zelfstandig naamwoord 11 Volapük 11.1 Voorzetsel 12 Xhosa 12.1 Voegwoord 13 Zweeds 13.1 Voornaamwoord

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  de    (hulp, bestand)
• IPA: /də/

Lidwoord

de (bepaald lidwoord)

1. wordt gebruikt voor mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden in het enkelvoud en altijd voor het meervoud, waarbij het een specifieke persoon of ding aanduidt in plaats van het algemene geval.

Citaten

De man; de vrouw; de boeken

Vertalingen

Verwante begrippen

• het, een, des, der

Catalaans

Uitspraak

• IPA: /də/

Voorzetsel

de

1. van

Frans

Uitspraak

• IPA: /də/

Voorzetsel

de

1. van

Latijn

Voorzetsel

dē (met ablativus)

1. (van plaats)
   1. van, uit, van...uit.

   «de castris procedere»

   uit het legerkamp weggaan

   1. van...af

   «de vehiculo dicebat»

   hij zei vanaf de wagen

2. (van tijd)
   1. onmiddelijk na.

   «statim de auctione venire»

   meteen na de veiling komen

   1. nog in de loop van, nog tijdens.

   «de nocte venire»

   nog tijdens in de nacht komen

3. (afstamming)
   1. van
4. (delen van een geheel aanduidend)
   1. van, uit.

   «unus de multis milibus.»

   een van de vele soldaten

5. (een zaak aanduiden waaruit iets anders is ontstaan)
   1. uit, van.
6. (een geldbron aanduidend)
   1. uit, van.

   «de publico»

   uit de staatskas

7. (causaal)
   1. wegens, door, om.

   «qua de causa»

   om welke reden

8. overeenkomstig, naar.

   «de mea sententia»

   overeenkomstig mijn straf

9. betreffende

   «de ceteris»

   betreffende het overige

Voorvoegsel

de

1. af-, weg-.
2. neer, af-.
3. on-, ont- (als iets ontbreekt).
4. volledig, zeer.

Limburgs

Uitspraak

• IPA: /ðɐ/ (Etsbergs), /də/ (Maastrichts)

Woordherkomst en -opbouw

• Verzwakte vorm van d'r.

Lidwoord

de

1. de, het.

Verbuiging

Bepaalde lidwoorden in het Limburgs
	enkelvoud						tweevoud				meervoud
	mannelijk		vrouwelijk		onzijdig		mannelijk / vrouwelijk		onzijdig
	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd	geheel	gemuteerd
nominatief	d'r, de, d'n	t'r, te, t'n	de, de-n	te, te-n	't	'd	d'ch¹	t'ch¹	de, die, d'r, die-r	te, tie, t'r, tie-r	de, die, d'r, die-r	te, tie, t'r, tie-r
	g'r, ge, g'n	ch'r, che, ch'n	ge, ge-n	che, che-n	ge, g't, g'd	che, ch't, ch'd	g'ch¹, g'¹	ch'ch¹, ch'¹	ge, gie, g'r, gie-r	che, chie, ch'r, chie-r	ge, gie, g'r, gie-r	che, chie, ch'r, chie-r
genitief	dès, 's	tès	dèr, 'r	tèr, 'r	dès, 's	tès	dèr, 'r	tèr, 'r	dèr, 'r	tèr, 'r	dèr, 'r	tèr, 'r
	gès	chès	gèr	chèr	gès	chès	gèr	chèr	gèr	chèr	gèr	chèr
locatief	dèès	tèès	dèès	tèès	dèès	tèès	dèèch¹	tèèch¹	dèèch¹	tèèch¹	dèès, dèèr	tèès, tèèr
	gèès	chèès	gèès	chèès	gèès	chèès	gèèch¹	chèèch¹	gèèch¹	chèèch¹	gèès, gèèr	chèès, chèèr
datief	d'm, de, d'n	t'm, te, t'n	de, d'r	te, t'r	't, d'm	'd, t'm	d'ch¹	t'ch¹	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n
	g'm, ge, g'n	ch'm, che, ch'n	ge, g'r	che, ch'r	ge, g't, g'm, g'd	che, g't, g'd, g'm	g'ch¹, g'¹	ch'ch¹, ch'¹	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n
accusatief	d'r, de, d'n	t'r, te, t'n	de, de-n	te, te-n	't	'd	d'ch¹	t'ch¹	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n	de, die, d'r, die-r, d'n	te, tie, t'r, tie-r, t'n
	g'r, ge, g'n	ch'r, che, ch'n	ge, ge-n	che, che-n	ge, g't, g'd	che, ch't, ch'd	g'ch¹, g'¹	ch'ch¹, ch'¹	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n	ge, gie, g'r, gie-r, g'n	che, chie, ch'r, chie-r, ch'n

• [1] Deze vormen zijn buiten gebruik geraakt.

Persoonlijk voornaamwoord

de

1. onbeklemtoonde accusatief van doe.

		enkelvoud	meervoud
bepaald	geheel	de	der
	gemut.	te	ter
onbepaald	geheel	de	de
	gemut.	te	te

Voorzetsel

de (+datief)

1. Per.

   «Det kömp drèè de daag.»

   Dat kost drie euro per dag.

Synoniemen

• e.

Noors

Niet te verwarren met: De

Persoonlijk voornaamwoord

de

1. zij

De Noorse persoonlijke voornaamwoorden

hoeveelheid / speciale geval	persoon	woordgeslacht en delgroepen	onderwerp (nominatief)	voorwerp (accusatief)	Nederlands (nominatief)
enkelvoud	1.		jeg	meg	ik
	2.		du	deg	jij
	3.	mannelijk : personen dingen	han den	han / ham den	hij
		vrouwelijk : personen dingen	hun den	henne den	zij
		onzijdig	det	det	het
meervoud	1.		vi	oss	wij
	2.		dere	dere	jullie
	3.		de	dem	zij
beleefdheidsvorm	2.		De	Dem	U, u

Roemeens

Voorzetsel

de

1. van, uit, over, als.

Spaans

Uitspraak

• IPA: /də/

Voorzetsel

de

1. van

Tok Pisin

Zelfstandig naamwoord

de

1. dag

Vietnamees

Zelfstandig naamwoord

de

1. cinnamomum, kaneelboom.

Volapük

Voorzetsel

de

1. van

Xhosa

Voegwoord

de

1. totdat

Zweeds

Voornaamwoord

de

1. ze, zij (meervoud).