appel

Verschillende soorten appels (1).

Nederlands

Uitspraak

• IPA:
  • (Noord-Nederland): /ˈɑ.pəɫ/
  • (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ˈɑ.pəl/

(klemtoonhomogram)

• áppel:
  • Geluid:  áppel    (hulp, bestand)
  • IPA: /ˈɑpəɫ/
• appél:
  • Geluid:  appél    (hulp, bestand)
  • IPA:
  • (Noord-Nederland): /ɑ.ˈpɛɫ/
  • (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ɑ.ˈpɛl/

Woordherkomst en -opbouw

áppel: (erfwoord) afkomstig van: Middelnederlands: appel, apel Germaans: *ap(a)laz Indo-Europees: *abl-/*ablu-

Verwant in Germaans: West: Duits: Apfel, Engels: apple, Fries: appel Noord: IJslands: epli, Zweeds: äpple (Oudnoors: epli)

Andere Indo-Europese talen: Slavisch: Russisch: яблоко Baltisch: Litouws: obuolys Keltisch: Iers: úll

appél: leenwoord van het Franse appel

Het Middelnederlands kende de vorm appeel (ontleend aan het Oudfrans), die bewaard is als verkleinwoord: appeelken. De moderne vorm is een hernieuwde ontlening aan het moderne Frans.

Woordafbreking

• ap·pel

áppel	enkelvoud	meervoud
naamwoord	appel	appels, appelen
verkleinwoord	appeltje	appeltjes

Zelfstandig naamwoord

áppel m

1. (fruit) Malus ronde eetbare vrucht met wit vruchtvlees en een rode, groene of gele al dan niet gebloste of gestreepte schil; vrucht van de appelboom.

   Snoep gezond, eet een appel!

2. (plantkunde) Malus boom die deze vruchten draagt, appelboom.

   Ik heb veel appelen staan in mijn tuin.

Hyponiemen

aagtappel aardappel adamsappel balsemappel bergamotsinaasappel bittersinaasappel

bloedsinaasappel brijappel cederappel custardappel doornappel granaatappel

haagappel jamaica-appel java-appel kaneelappel kei-appel kweeappel

oogappel oranjeappel papappel rijksappel rozenappel sevillasinaasappel sinaasappel

sparappel sterappel suikerappel tahiti-appel twistappel wasappel waterappel

Afgeleide begrippen

aardappelcannelloni aardappelkroket aardappelmeel aardappelomelet aardappelpers aardappelpuree aardappelsalade aardappelschijfjes aardappelschil aardappelschilmesje aardappelschiller aardappelstamper aardappelvlokken appelazijn

appelbeignet appelbomen appelboom appelboor appelbrandewijn appelconfit appelconfiture appelconfituren appelconfituur appeldiksap appelgebak appelgelei appelgeranium appelmeloen appelmoes

appelmunt appelpeer appelpelargonium appelrussula appelsap appelsaus appelstroop appeltaart appelthee appelvink appelwijn appelzuren appelzuur appellikeur bittersinaasappelbomen

bittersinaasappelboom brijappelbomen brijappelboom doornappelblad doornappelzaad granaatappelbomen granaatappelboom granaatappelpit granaatappelsiroop sinaasappelbloesem sinaasappelbomen sinaasappelboom sinaasappelconfiture sinaasappelconfituren sinaasappelconfituur

sinaasappeldressing sinaasappelfrisdrank sinaasappelmayonaise sinaasappelmousse sinaasappelsap sinaasappelsaus sinaasappelschil sinaasappeltaart sinaasappelthee sinaasappeltoetje sinaasappelvinaigrette sinaasappellikeur sinaasappellimonade slijmappelbomen slijmappelboom

Uitdrukkingen en gezegden

Een schip met zure appels

• een appeltje voor de dorst
  • iets extra's dat men achter de hand houdt voor minder goede tijden
• appels met peren/citroenen vergelijken
  • onvergelijkbare zaken met elkaar vergelijken
• iemand appelen voor citroenen verkopen
  • iemand afzetten, in het zak zetten
• voor een appel en een ei
  • spotgoedkoop
• gouden appels op zilveren schalen
  • een kostbare inhoud in een kostbare verpakking
• door de zure appel bijten
  • het onaangename trotseren
• met iemand een appeltje te schillen hebben
  • met iemand nog iets onaangenaams af te rekenen hebben
• Daar komt een schip met zure appels [de haven binnen].
  • Daar komt een storm aan
• Dat zijn appels op gouden benen.
  • Dat is heel zeldzaam.

Spreekwoorden

• De appel valt niet ver van de boom.
  • Kinderen lijken over het algemeen op hun ouders.
• Wie appelen vaart, die appelen eet.
  • Als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken.
  • Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van.
• Een rotte appel in de mand maakt ook het gave fruit te schand.
  • Een negatieve beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.

Vertalingen

    1. vrucht   

Afrikaans: appel (af) Bosnisch: jabuka (bs) v Bulgaars: ябълка (bg) v Catalaans: poma (ca) Chinees: Vereenvoudigd Chinees: 苹果 (zh-sc) (ping2guo3) Traditioneel Chinees: 蘋果 (zh-tc) Deens: æble (da) Duits: Apfel (de) m Engels: apple (en) Esperanto: pomo (eo) Fins: omena (fi) Frans: pomme (fr) v Grieks: μήλο (el) o (mílo) Hebreeuws: תפוח (he) m (tapuach) Hindi: सेब (hi) (seb) Hongaars: alma (hu) Ido: pomo (io) IJslands: epli (is) o Indonesisch: apel (id) Italiaans: mela (it) v Japans: 林檎 (ja) ringo) (りんご Koreaans: 사과 (ko) (sa-gwa) Koerdisch: kurmancî: sêv v soranî: sêw

Malagasy: paoma (mg) Maleis: epal (ms) Nedersaksisch: Appel (nds) Noors: eple (no) Occitaans: poma (oc) v Oekraïens: яблуко (uk) Papiamento: appel, aplo (alternatief op Aruba) Perzisch: سیب (fa) (sib), سيب (fa) Pools: jabłko (pl) o Portugees: maçã (pt) v Roemeens: măr (ro) o Russisch: яблоко (ru) (jabloko) Servisch: jabuka (sr) Sloveens: jabolko (sl) o Slowaaks: jablko (sk) o Spaans: manzana (es) v Tsjechisch: jablko (cs) o Turks: elma (tr) Vietnamees: quả táo (vi) Waals: peme (wa) Welsh: afal (cy) Zweeds: äpple (sv) o

appél	enkelvoud	meervoud
naamwoord	appel	appels
verkleinwoord	-	-

Zelfstandig naamwoord

appél o

1. tijdstip waarop alle leden van een groep bijeengeroepen worden om hun aanwezigheid te bewijzen.

   's Morgens om zes uur moesten alle soldaten op appel verschijnen.

2. het doen van een beroep op iemands gevoel van eer of rechtvaarigheid.

   De appellant richtte een appel aan de gouverneur om de executie uit te stellen.

3. (valkerij): de reactie of gehoorzaamheid van de vogel.

Synoniemen

• 1. bijeenroeping
• 2. oproep, smeekbede, verzoek

Schrijfwijzen

• Tot 2006 was de spelling van appel met eindklemtoon appèl. Sindsdien wordt het woord zonder accentteken geschreven. Echter ter verduidelijking is het toevoegen van een accent aigu (een zogenaamd "klemtoonteken") in het Nederlands altijd toegestaan.

    1. verzoek   

Engels: appeal (en)

Meer informatie

• Zie de doorverwijspagina op Wikipedia voor meer informatie.

Afrikaans

Uitspraak

• IPA: /ˈɑpəɫ/

Zelfstandig naamwoord

appel

1. (fruit) appel (vrucht).

Limburgs

Uitspraak

• Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA:
  • (Etsbergs): /ɑpɐɫ/, /ɑpɐl/
  • (Montforts): /ɑpəl/, /ɑpl̩/
  • (Rothenbachs): /ɑʰpɫ̩/

Zelfstandig naamwoord

appel m

1. (Hooglimburgs), (fruit) appel (vrucht).

Verbuiging

	enkelvoud				meervoud
	geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind	geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind
nominatief	appel	-	eppelke	-	eppel	-	eppelkes	-
genitief	appels	-	eppelkes	-	eppel	-	eppelkes	-
locatief	appeles	-	appeleske	-	appelese	-	appeleskes	-
datief	appele	-	eppelke	-	eppel	-	eppelkes	-
accusatief	appel	-	eppelke	-	eppel	-	eppelkes	-

Ripuarisch

Uitspraak

• IPA: /ɒpəɫ/

Zelfstandig naamwoord

appel m

1. (fruit) appel.

Schrijfwijzen

• (Duitsland) Appel

Papiamento

Woordherkomst en -opbouw

• Van het Nederlandse appel.

enkelvoud of impliciet meervoud	expliciet meervoud
appel	appelnan

Zelfstandig naamwoord

appel

1. (fruit) appel.

Synoniemen

• (enkel op Aruba) aplo